Tübitak Lise 1. Aşama - 2001 Çözümleri
1
Bir $\widehat{XOY}$ açısının $[OX$ kenarı üzerinde $|OA|=|AB|=|BC|$ olacak şekilde $A$, $B$, $C$ noktaları; $[OY$ kenarı üzerinde de $|OD|=|DE|=|EF|$ olacak şekilde $D$, $E$, $F$ noktaları alınıyor. $|OA|>|OD|$ ise, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
$ \textbf{a)}$ Her $\widehat{XOY}$ açısı için, $\text{Alan}(AEC)>\text{Alan}(DBF)$
$ \textbf{b)}$ Her $\widehat{XOY}$ açısı için, $\text{Alan}(AEC)=\text{Alan}(DBF)$
$ \textbf{c)}$ Her $\widehat{XOY}$ açısı için, $\text{Alan}(AEC)<\text{Alan}(DBF)$
$ \textbf{d)}$ $m(\widehat{XOY}) < 45^\circ$ ise, $\text{Alan}(AEC) < \text{Alan}(DBF)$ ve $45^\circ < m(\widehat{XOY}) < 90^\circ$ ise, $\text{Alan}(AEC) > \text{Alan}(DBF)$
$ \textbf{e)}$ $\text{Hiçbiri}$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{B}$
$[AEC] = [OCF] \cdot \dfrac 23 \cdot \dfrac 23 = [BDF]$.
2
İstanbulspor, Yeşildirek, Vefa, Karagümrük ve Adalet takımlarından her biri, geri kalan dördüyle tam olarak birer maç yapıyor. İstanbulspor, Yeşildirek hariç tüm takımları yeniyor; Yeşildirek, İstanbulspor'u yenip, diğer bütün takımlara yeniliyor. Vefa, İstanbulspor dışındaki bütün takımları yenerken, Karagümrük-Adalet maçını Karagümrük kazanıyor. Bu beş takımı, sonuncusu hariç her takım, kendinden bir sonra gelen takımı yenmiş olacak biçimde kaç değişik şekilde sıralayabiliriz?
$
\textbf{a)}\ 5
\qquad\textbf{b)}\ 7
\qquad\textbf{c)}\ 8
\qquad\textbf{d)}\ 9
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{D}$
İstanbulspor başta olacaksa, Yeşildirek diğer takımlara yenildiği için sonda olmalı. Vefa, İstanbulspor hariç diğer takımları yendiği için ikinci sırada olmalı. Karagümrük, Adalet'i yendiği için, sıralama $\text{IVKAY}$ şeklindedir.
İstanbulspor başta olmadığı zaman, kendisini yenen tek takım olan Yeşildirek'ten hemen sonra gelmeli. Tüm durumlar:
$\text{YI}---$, $-\text{YI}--$, $--\text{YI}-$, $---\text{YI}$
Vefa'nın Karagümrük ve Adalet'i; Karagümrük'ün de Adalet'i yendiğini akılda tutarak yerleştirmelerimizi yaparsak:
$\text{YIVKA}$,
$\text{VYIKA}$, $\text{KYIVA}$,$\text{AYIVK}$,
$\text{KAYIV}$, $\text{VKYIA}$, $\text{VAYIK}$,
$\text{VKAYI}$
elde ederiz. Toplamda $9$ farklı dağılım elde etmiş olduk.
3
$2p^4-7p^2+1$ sayısının, bir tam sayının karesine eşit olmasını sağlayan kaç $p$ asal sayısı vardır?
$
\textbf{a)}\ 0
\qquad\textbf{b)}\ 1
\qquad\textbf{c)}\ 4
\qquad\textbf{d)}\ \text{Sonsuz çoklukta}
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{B}$
$p=3 \Rightarrow 2p^4-7p^2+1 = 100 = 10^2$.
$p \neq 3 \Rightarrow p^2 \equiv p^4 \equiv 1 \pmod 3 \Rightarrow 2p^4-7p^2+1 \equiv 2 \pmod 3 $
$a^2 \equiv 2 \pmod 3$ denkliğinin çözümü olmadığından tek çözüm $p=3$ tür.
4
$\dfrac{x^{2000}}{2001} + 2\sqrt 3 x^2 - 2\sqrt 5 x + \sqrt 3 = 0$ denkleminin kaç gerçel çözümü vardır?
$
\textbf{a)}\ 0
\qquad\textbf{b)}\ 1
\qquad\textbf{c)}\ 11
\qquad\textbf{d)}\ 12
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
$\dfrac{x^{2000}}{2001} \gt 0$ olduğunu biliyoruz ($x$ reel olduğu için).
Geri kalan ifade de $\Delta < 0$ ve sabit terim $\sqrt 3$ olduğu için tüm ifade toplam olarak her $x$ reel sayısı için $0$'dan büyük olur. Yani denklemi sağlayan $x$ reel sayısı yoktur.
5
Bir $ABCD$ yamuğunda $AB \parallel CD$, $|AB|<|CD|$ ve $\text{Alan}(ABC) = 30$ dur. $B$ den geçen ve $AD$ ye paralel olan doğru, $[AC]$ yi $E$ noktasında kesiyor. $|AE|:|EC| = 3:2$ ise, $ABCD$ yamuğunun alanı nedir?
$
\textbf{a)}\ 45
\qquad\textbf{b)}\ 60
\qquad\textbf{c)}\ 72
\qquad\textbf{d)}\ 80
\qquad\textbf{e)}\ 90
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{D}$
$BE$, $CD$ yi $F$ de kessin. $AB=DF=3k$ ve $FC=2k$ dır. $[ABC]/[ABCD] = 3k/(3k+5k) = 3/8 \Rightarrow [ABCD]=80$.
6
Ondalık yazılımında tüm basamakları tek sayı olan $5$ basamaklı tam sayılardan kaç tanesinin en az iki ardışık basamağının toplamı $10$ dur?
$
\textbf{a)}\ 3125
\qquad\textbf{b)}\ 2500
\qquad\textbf{c)}\ 1845
\qquad\textbf{d)}\ 1190
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
$1,3,5,7,9$ kullanarak yazılabilecek sayıların sayısı $5^5$.
Hiçbir ardışık iki basamağın toplamının $10$ olmadığı durumları hesaplayalım:
İlk rakam $\binom{5}{1}$ şekilde seçilir. İkinci rakam, bu rakamın $10$'a tamamlayanı hariç herhangi biri olabilir $(4)$. Üçüncü rakam da ikincinin $10$'a tamamlayanı hariç herhangi biri olabilir $(4)$. Bu böyle gider. O halde, toplamda $\binom{5}{1}4^4$.
En az iki ardışık basamağının toplamının $10$ olduğu durumlar: $5^5 - \binom 51 4^4 = 5(5^4-4^4) = 5 (5^2-4^2)(5^2+4^2)=5 \cdot 9 \cdot 41 = 1845$.
7
$(2a+b)(2b+a) = 2^c$ eşitliğini sağlayan kaç $(a,b,c)$ pozitif tam sayı sıralı üçlüsü vardır?
$
\textbf{a)}\ 0
\qquad\textbf{b)}\ 1
\qquad\textbf{c)}\ 2
\qquad\textbf{d)}\ 3
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{A}$
$a$ ve $b$ pozitif tam sayı olduğunda, $2b+a\geq 2$ ve $2a+b\geq 2$ olacaktır.
O halde, denklemi pozitif $x,y$ tam sayıları için, $$\begin{array}{rcl}
2a+b &=& 2^x \\
2b+a &=& 2^y
\end{array}$$ şekline dönüştürebiliriz. Ortak çözersek, $a = \dfrac{2^{x+1}-2^y}{3}$ ve $b = \dfrac{2^{y+1}-2^x}{3}$ elde ederiz.
$a,b > 0$ olduğu için $x+1>y$ ve $y+1>x$, yani $1>y-x>-1$ olmalı. O halde $y=x$ tir. Bu durumda, $a=b$ olacaktır. $3a \cdot 3a = 9a^2 =2^c$ olamayacağı için, çözüm yoktur.
8
$x^4+3x^3+5x^2+21x-14=0$ denkleminin gerçel köklerinin çarpımı aşağıdakilerden hangisidir?
$
\textbf{a)}\ -2
\qquad\textbf{b)}\ 7
\qquad\textbf{c)}\ -14
\qquad\textbf{d)}\ 21
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm 1:
Yanıt: $\boxed{A}$
$(x^4 + 5x^2 - 14) + (3x^3+21x) = (x^2+7)(x^2-2) + 3x(x^2+7) = (x^2+7)(x^2+3x-2)$
$x^2+7$ den gerçel kök gelmeyeceği için gerçel köklerin çarpımı $-2$ dir.
Çözüm 2:
Verilen denklemdeki $21$ ve $-14$ katsayıları bize bir ipucu vermektedir. Her ikisi de $7$'nin katıdır.
$x^4 +3x^3 - 2x^2 + 7(x^2 + 3x - 2) = x^2(x^2 + 3x - 2) + 7(x^2 + 3x - 2) = (x^2 + 3x - 2)(x^2 + 7) = 0$ olur.
$x^2 + 7 = 0$ denkleminin gerçel kökü yoktur. $x^2 + 3x - 2=0$ denklemi için diskriminant $\Delta = 13>0$ olup gerçel köklere sahiptir. Vieta formülü ile, kökler çarpımı $-2$ elde edilir.
9
En büyük kenar uzunluğu $13$ ve çevre uzunluğu $28$ olan bir ikizkenar yamuğun alanı en çok kaç olabilir?
$
\textbf{a)}\ 13
\qquad\textbf{b)}\ 24
\qquad\textbf{c)}\ 27
\qquad\textbf{d)}\ 28
\qquad\textbf{e)}\ 30
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
İkizkenar yamukta Pisagor'dan yüksekliği bulup alana gidebiliriz; ama direkt alana giden bir yöntem uygulacağız: Kirişler dörtgeninde alan formülü.
İkizkenar yamuk bir kirişler dörtgeni olduğu için $\text{Alan} = \sqrt{(p-a)(p-b)(p-c)(p-d)}$ formülünü kullanabiliriz.
Uzun taban $13$ ise, diğer kenarlar; $x,x,15-2x$ olacaktır. Yarıçevre $14$ ten alanı yazarsak; $$\text{Alan} = \sqrt{(14-1)(14-x)(14-x)(14-(15-2x))} = \sqrt{(14-x)(14-x)(2x-1)}$$ elde edilir. Toplamları $(14-x)+(14-x)+(2x-1) = 27$ olan bir ifade $AO \geq GO$ dan en büyük çarpım değerini hepsi eşitken yani $14-x=9 \Rightarrow x=5$ iken alır. Bu durumda $\text{Alan}_{\max} = 27$ dir.
İkizkenarlar $13$ iken, yamuğun yüksekliği en fazla $13$; tabanlar toplamı da $2$ olacağı için alan en fazla $\dfrac{2\cdot 13}{2} = 13$ olacağı için, söz konusu ikizkenar yamuk alanca en büyük değerini kenarları $5,5,5,13$ olunca alır.
10
Her adımda tam olarak iki sayının yerleri değiştirilmek üzere, $1$, $2$, $3$, $4$, $5$, $6$, $7$ dizilişinden iki adımda elde edilebilecek farklı dizilişlerin sayısı nedir?
$
\textbf{a)}\ 88
\qquad\textbf{b)}\ 100
\qquad\textbf{c)}\ 120
\qquad\textbf{d)}\ 176
\qquad\textbf{e)}\ 441
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{D}$
İki adımda ortak bir sayı yoksa, $(a,b), (c,d)$ sayı çiftleri $\dfrac 12 \cdot \binom 72 \cdot \binom 52 = 105$ farklı şekilde seçilir.
İki adımda iki sayı ortaksa, yani çiftler aynıysa, $(a,b),(a,b)$, her zaman baştaki dizilim elde edilecek. O halde, bu şekilde $1$ farklı seçim vardır.
İki adımda bir sayı ortaksa, $a,b,c$, değişim sonucunda hiçbir sayı kendi yerinde olmayacak. Örneğin $a,b,c$ şeklinde bir dizilimden, ya $c,a,b$ ya da $b,c,a$ elde edilecek. Bu üç sayı $\binom 73$ şekilde seçileceğinden, bu şekilde elde edilecek dizilimlerin sayısı $2 \cdot \binom 73 = 70$ olacaktır.
Toplamda, $105+1+70=176$ farklı diziliş elde etmiş olduk.
11
Kaç $n$ tam sayısı için, $$\begin{array}{rcl}
2x + 3y &=& 7 \\
5x + ny &=& n^2
\end{array}$$ denklem sistemini sağlayan en az bir $(x, y)$ tam sayı sıralı ikilisi vardır?
$
\textbf{a)}\ 0
\qquad\textbf{b)}\ 3
\qquad\textbf{c)}\ 4
\qquad\textbf{d)}\ 8
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{D}$
$10x + 15y = 35$ ve $10x+2ny=2n^2$ yi ortak çözersek, $(2n-15)y = 2n^2-35$ elde ederiz. Buradan $$2y = \dfrac{4n^2-70}{2n-15} = \dfrac{(2n-15)^2 + 30(2n-15) + 155}{2n-15} = (2n-15) + 30 + \dfrac{155}{2n-15}$$ elde edilir. $2n-15 \mid 155$ olması için $2n-15 \in \{-155,-31,-5,-1,1,5,31,155\}$ olması gerekir. Tüm elemanlar tek sayı olduğu için, her eleman için tam olarak bir $n$ sayısı vardır. Yalnız, $2x+3y=7$ denkleminde $y$ çift olamaz. Bu durumu da kontrol etmeliyiz. Yani $4 \nmid (2n-15) + 30 + \dfrac {155}{2n-15}$, yani $4 \mid (2n-15) + \dfrac{155}{2n-15}$ olması gerekir. Bunu da her durum sağlar.
12
$P$ noktasının, yarıçapı $15$ olan bir çemberin merkezinden uzaklığı $9$ ise, bu çemberin $P$ den geçen ve uzunluğu tam sayı olan kaç kirişi vardır?
$
\textbf{a)}\ 11
\qquad\textbf{b)}\ 12
\qquad\textbf{c)}\ 13
\qquad\textbf{d)}\ 14
\qquad\textbf{e)}\ 29
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{B}$
$P$ noktasından geçen kiriş $XY$ olsun. $P$ noktasının çembere göre kuvveti, $R^2 - OP^2 = 144 = XP \cdot PY$ dir. $XP+PY$ en küçük değerini $XP=PY$ iken elde eder. Yani $\min (XP+PY) = 24$ tür.
$P$ den geçen en büyük kiriş de, çaptır ($30$).
Dikkat edilirse, en küçük kiriş, çapa dik olan kiriştir. Bu şekilde tek bir en büyük ve en küçük kiriş vardır. Bunlar haricinde $P$ den geçen kirişler $24<x<30$ aralığında her değeri iki kez alır. Tam sayı olanları ele alırsak, $25,26,27,28,29$ değerleri ikişer kez alınacağından, uzunluğu tam sayı olan kirişlerin toplam sayısı $1+1+2\cdot 5 = 12$ dir.
13
Bir $ABC$ üçgeninde $|BC| = 7$ ve $|AB| = 9$ dur. $m(\widehat{ABC}) = 2m(\widehat{BCA})$ ise, üçgenin alanı nedir?
$
\textbf{a)}\ 14\sqrt 5
\qquad\textbf{b)}\ 30
\qquad\textbf{c)}\ 10\sqrt 6
\qquad\textbf{d)}\ 20\sqrt 2
\qquad\textbf{e)}\ 12 \sqrt 3
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{A}$
$[CB$ üzerinde $[BC]$ dışında $AB=BD=9$ olacak şekilde bir $D$ noktası aldığımızda $ACD$ üçgeni tepe açısı $A$ olan bir ikizkenar üçgen olacak. $CD$ tabanının orta noktası $M$ olmak üzere; $BM=1$ ve $AM = \sqrt{9^2-1^2} = 4\sqrt 5$ olacaktır. $[ABC] = \dfrac{AM \cdot BC}{2} = 14 \sqrt 5$.
14
Her terimi $2001$ den küçük ya da eşit olan $x_1, x_2, \dots , x_n$ pozitif tam sayıları dizisi, her $i\geq 3$ için, $x_i = |x_{i-1} - x_{i-2}|$ koşulunu sağlıyorsa, $n$ en çok kaç olabilir?
$
\textbf{a)}\ 1000
\qquad\textbf{b)}\ 2001
\qquad\textbf{c)}\ 3002
\qquad\textbf{d)}\ 4003
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
Herhangi ardışık iki terim aynı olamaz; çünkü bu bir terimi $0$ yapacaktır. Terim sayısının en fazla olması için değişimi en az yapmalıyız. Örneğin ; $1,2001,2000,1,1999,1998,1, \ldots$ şeklindeki dizi başka bir ifadeyle $a_1=1$ ve $a_2=2001$ seçilerek hazırlanan dizi istenen dizidir.Bu dizinin terim sayısını hesaplamalıyız. Bu dizide her $3$ terimde değer $2001$'e göre $2$ azalıyor. Daha matematiksel bir ifadeyle $a_2=2001, a_5=1999 , a_8=1997,\dots$ şeklinde olur. Başka bir ifadeyle $a_{3k+2}=2001-2k$ olur. Burada $2001-2k=1$ buradan $k=1000$ olur . $n$'in en büyük değeri de $n=3.1000+2=3002$ olur.
15
$x^3 + 3x^2 + x + 3 \equiv 0 \pmod {25}$ denkliğinin, $25$ moduna göre farklı kaç çözümü vardır?
$
\textbf{a)}\ 0
\qquad\textbf{b)}\ 2
\qquad\textbf{c)}\ 4
\qquad\textbf{d)}\ 5
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{E}$
$(x^2+1)(x+3) \equiv (x^2-49)(x+3) \equiv (x-7)(x+7)(x+3) \equiv 0 \pmod {25}$
$x-7 \equiv x+3 \equiv 0 \pmod 5$ denkliğini sağlayan her $x$ sayısı sorudaki denkliği de sağlayacaktır. Buradan gelen çözümler: $x \in \{2,7,12,17,22\}$.
Bunlar haricinde $x+7 \equiv 0 \pmod {25}$ de bir çözümdür. O halde, tüm çözümler, $x \in \{2,7,12,17,18,22\}$, toplamda $6$ tanedir.
16
$a$ bir gerçel sayı olmak üzere, $P(x) = x^3+ax+1$ polinomunun $[-2, 0)$ ve $(0, 1]$ aralıklarında tam olarak birer gerçel kökü varsa, aşağıdakilerden hangisi $P(2)$ ye eşit olamaz?
$
\textbf{a)}\ \sqrt {17}
\qquad\textbf{b)}\ \sqrt[3]{30}
\qquad\textbf{c)}\ \sqrt {26} - 1
\qquad\textbf{d)}\ \sqrt{30}
\qquad\textbf{e)}\ \sqrt[3]{10}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{D}$
$P(0)=1$ olduğu için bahsi geçen aralıklarda tam olarak birer çözüm olması için $P(-2)<0$ ve $P(1)<0$ olması gerekir. Eşitsizlikleri yazarsak, $$P(-2)=-7-2a<0 \Rightarrow 7<2a\\ P(1)=2+a<0 \Rightarrow 2a<-4$$ $-7<2a<-4$ elde ederiz. Bu durumda $2 < P(2)=2a+9 < 5$ olacaktır. Şıklardan $\sqrt{30} \not\in (2,5)$ dir.
17
Yüksekliklerinin orta noktaları doğrudaş olan bir üçgenin en büyük kenar uzunluğu $10$ ise, alanı en çok kaç olabilir?
$
\textbf{a)}\ 20
\qquad\textbf{b)}\ 25
\qquad\textbf{c)}\ 30
\qquad\textbf{d)}\ 40
\qquad\textbf{e)}\ 50
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{B}$
Üçgen $ABC$, en büyük kenar da $BC=10$ olsun.
$a=BC$, $b=AC$, $c=AB$ kenarlarının orta noktaları, sırasıyla, $M_a$, $M_b$, $M_c$ olsun.
$a$, $b$, $c$ kenarlarına ait yüksekliklerin orta noktaları, sırasıyla, $H_a$, $H_b$, $H_c$ olsun.
$M_bM_c$, $M_aM_c$, $M_a M_b$ doğrularını çizelim.
En uzun kenara ait yükseklik, üçgenin içerisinde yer almalı. Bu durumda $H_a$, $[M_bM_c]$ doğru parçasının üzerinde olacaktır.
$\triangle ABC$ dar açılı ise, $H_b$ ve $H_c$ üçgenin içerisinde, dolayısıyla da, sırasıyla, $[M_aM_c]$ ve $[M_aMb]$ doğru parçaları üzerinde olacaktır. Bu durumda, $H_a$, $H_b$, $H_c$ dejenere olmayan bir üçgen oluşturacaktır.
$\triangle ABC$ geniş açılı ise, $H_b$ ve $H_c$ üçgenin dışında ve sırasıyla $M_aM_c$, $M_aMb$ doğrularının üçgenin dışında kalan kısmında olacaktır. $H_aH_b$ ve $M_aM_b$ doğruları her zaman üçgenin içerisinde kesişeceğinden, $H_a$, $H_b$, $H_c$ noktaları dejenere olmayan bir üçgen oluşturacaktır.
Bu durumda, son seçenek, $\triangle ABC$ nin dik üçgen olması. Bu durumda, $M_c = H_b$, $M_b = H_c$ ve $H_a \in M_bM_c$ olacaktır. $AM_a = 5$ ve $[ABC] \leq \dfrac{AM_a \cdot BC}{2} = 25$.
Not: Bu soru Hüseyin DEMİR'e ait olup "Proposal 1997, Mathematics Magazine 57, 1984" olarak yayınlanmıştır.
bkz.
Matematik Dünyası, Cilt:1 Sayı: 4, 1991, Sayfa 19
18
En az bir kenarının uzunluğu $1$ olup, tüm köşegenlerinin uzunlukları tam sayılar olan bir dışbükey çokgenin en çok kaç kenarı olabilir?
$
\textbf{a)}\ 3
\qquad\textbf{b)}\ 5
\qquad\textbf{c)}\ 7
\qquad\textbf{d)}\ 10
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{B}$
$A_1A_2\cdots A_n$ dışbükey çokgeninde $A_1A_2=1$ olsun. $n\geq 6$ için, üçgen eşitsizliğinden $$|A_1A_4-A_4A_2| < 1 \Rightarrow -1<A_1A_4 - A_4A_2<1 \Rightarrow A_1A_4 = A_4A_2$$ ve benzer şekilde, $A_1A_5 = A_5A_2$. $A_4$ ve $A_5$ noktalarının geometrik yeri, $A_1A_2$ doğru parçasının orta dikmesidir. $A_4$ ve $A_5$ aynı orta dikme üzerinde yer alırsa, dışbükeylik bozulacağı için, $n<6$ olmalı.
$n=5$ için, $A_1A_2$ ve iki köşegenden oluşan tek bir üçgen var. Yukarıda bahsedilen sıkıntı burada oluşmuyor. Yine de, $n=5$ için örnek bir çizim yapalım.
$A_4A_1 = A_4A_2 = 3$ olsun. $A_1$ merkezli $3$ yarıçaplı $C_1$ çemberil ile $A_2$ merkezli $3$ yarıçaplı $C_2$ çemberini çizelim. $C_2$ üzerinde $A_2$ açısının gördüğü yay üzerinde bir $A_5$ noktası alalım. $A_5$ merkezli $3$ yarıçaplı çemberle $C_1$ çemberi $A_3$ te kesişsin. $A_1A_2A_3A_4A_5$ dışbükey çokgeninde tüm köşegenler $3$ olacak.
19
$m, n, k$ tam sayıları $221m+ 247n + 323k = 2001$ eşitliğini sağlıyorsa, $k$ nin alabileceği $100$ den büyük en küçük değer kaçtır?
$
\textbf{a)}\ 124
\qquad\textbf{b)}\ 111
\qquad\textbf{c)}\ 107
\qquad\textbf{d)}\ 101
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{B}$
Eşitliği $13$ modunda incelersek, $$0 \cdot m + 0 \cdot n + -2k \equiv -1 \pmod{13} \Rightarrow k \equiv 7 \pmod{13}$$ elde ederiz. $100$ den büyük ilk $k$ sayısı da $13\cdot 8 + 7 = 111$ dir.
$$13 \cdot 17 \cdot m + 13 \cdot 19 \cdot n = 2001-323\cdot 111$$ denkleminde $\text{obeb}(13\cdot 17, 13 \cdot 19) =13 \mid (2001-323\cdot 111)$ olduğu için uygun $m$, $n$ tam sayıları bulunabilir.
20
$21$ gerçel sayıdan herhangi $10$ tanesinin toplamı, geri kalan $11$ tanesinin toplamından daha küçük ise, bu $21$ sayıdan en az kaç tanesi pozitiftir?
$
\textbf{a)}\ 18
\qquad\textbf{b)}\ 19
\qquad\textbf{c)}\ 20
\qquad\textbf{d)}\ 21
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{D}$
Sayılar arasında $a_1 \leq a_2 \leq \cdots \leq a_{21}$ bağıntısı olsun.
$$a_1 + (a_2 + a_3 + \cdots + a_{11}) > (a_{12}+a_{13} + \cdots + a_{21})$$ $$a_1 > (a_{12}+a_{13} + \cdots + a_{21})-(a_2 + a_3 + \cdots + a_{11}) \geq 0$$ Bu durumda $$0 < a_1 \leq a_2 \leq \cdots \leq a_{21}$$ olacak, yani sayıların hepsi pozitif olacak.
21
Kenar uzunluğu $a$ olan düzgün dışbükey dokuzgenin en kısa ve en uzun köşegenlerinin uzunlukları sırasıyla $b$ ve $c$ ise, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
$
\textbf{a)}\ b=\dfrac{a+c}2
\qquad\textbf{b)}\ b=\sqrt{ac}
\qquad\textbf{c)}\ b^2 = \dfrac{a^2+c^2}2 \\
\textbf{d)}\ c=a+b
\qquad\textbf{e)}\ c^2=a^2+b^2
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{D}$
$A_1A_2\dots A_9$ bir düzgün dokuzgen olsun. $A_1A_5$ en büyük, $A_1A_3$ de en küçük köşegendir.
Düzgün dokuzgenin bir dış açısı $40^\circ$ olacağı için, dokuzgenin köşelerinden oluşan her açı gördüğü kenar sayısının $20^\circ$ ile çarpımı kadar ölçüye sahip olacaktır. Bu durumda, $\angle A_4A_5A_1 = 60^\circ$ dir. $[A_1A_5]$ üzerinde $A_5P = A_4A_5 = a$ olacak şekilde bir $P$ noktası alalım. $\triangle A_4A_5P$ bir eşkenar üçgen olacak. $A_4P = A_3A_4$ ve $\angle A_3A_4P = 80^\circ$ olduğu için $\angle A_3PA_4 = 50^\circ$. Bu durumda $\angle A_3PA_1 = 70^\circ$ ve $\angle A_3A_1P = 40^\circ$ olduğu için $A_1A_3 = A_1P = b$ olacaktır. O halde $c = a + b$.
22
$10 \times 10$ bir satranç tahtasında, her $k \in \{1, 2, \dots, 10 \}$ için, $k$ inci satırda soldan $k - 1$ ardışık kareyi atarak elde edilen merdiven biçimindeki şekilde, birim karelerin bileşiminden oluşan kaç farklı dikdörtgen vardır?
$
\textbf{a)}\ 625
\qquad\textbf{b)}\ 715
\qquad\textbf{c)}\ 1024
\qquad\textbf{d)}\ 1512
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{B}$
$n \times n$ için aradığımız yanıt $a_n$ olsun.
$n+1 \times n+1$ için $n\times n$ şekline gerekli eklemeleri yapalım. Önceki dikdörtgenlere ek olarak, yeni eklenen dikdörtgenlerin sol alt - sağ üst köşelerinden biri yeni eklenen köşelerden biri olacak. Satır indisinin yukarıdan başladığını düşünürsek, yeni dikdörtgenlerin sol alt köşesi yeni eklenen noktalardan oluşacak.
En soldaki sol-alt köşe için, $(n+1)$ adet aday sağ-üst köşe var.
İkincisi için, $(n-1)$ adet kareden $n$ adet paralel $2$ birimlik doğru parçaları oluşur. Buradan $2\cdot n$ aday sağ üst köşe gelir.
Devam ederserk, en sağdaki yeni sol-alt köşe için $(n+1) \cdot 1$ aday sağ-üst köşe gelecektir.
Bu durumda $$a_{n+1} = a_n + 1\cdot (n+1) + 2\cdot n + 3\cdot (n-1) + \cdots + (n-1)\cdot 3 + n \cdot 2 + (n+1) \cdot 1$$ olacaktır. Düzenlersek; $$a_{n+1} = a_{n} + \sum \limits_{i=1}^{n+1} i \cdot (n+2 - i) = a_n + (n+2)\sum \limits_{i=1}^{n+1} i - \sum \limits_{i=1}^{n+1} i^2$$ $$a_{n+1} = a_n + \dfrac{(n+2)(n+1)(n+2)}{2} - \dfrac{(n+1)(n+2)(2n+3)}{6}$$ $$a_{n+1} = a_n + \dfrac{(n+1)(n+2)}{6} \cdot (3n+6 - 2n-3)$$ $$a_{n+1} = a_n + \dfrac{(n+1)(n+2)(n+3)}{6} = a_n + \binom{n+3}{3}$$ $$a_{n+1} = a_1 + \binom 43 + \binom 53 + \cdots + \binom {n+3}{3}$$ elde edilir. $a_1 = 1 = \binom 33$ olduğunu düşünürsek, $$a_{n+1} = \sum \limits_{i=3}^{n+3} \binom {i}{3}$$ olacaktır. $\binom {n-1}{m-1} + \binom {n-1}{m} = \binom {n}{m}$ olacağı için $\binom 33 + \binom 43 = \binom 44 + \binom 43 = \binom 54 $, $\binom 54 + \binom 53 = \binom 64$, $\dots$ şeklinde devam ettirirsek $$a_{n+1} = \binom {n+3}{3} + \binom {n+3}{4} = \binom{n+4}{4}$$ elde edilir. $n=9$ için $a_{10} = \binom {13}{4} = \dfrac{13\cdot 12 \cdot 10 \cdot 11 }{4 \cdot 3 \cdot 2} = 715$ elde edilir.
23
$9, 99, 999, \dots$ dizisi için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
$\textbf{a)}$ Bu dizinin hiç bir terimini bölmeyen asal sayılar sonlu sayıdadır.
$\textbf{b)}$ Sonsuz çoklukta asal sayı, bu dizinin sonsuz çoklukta terimini böler.
$\textbf{c)}$ Her $n$ pozitif tam sayısı için, bu dizinin $n$ den çok sayıda farklı asal sayı ile bölünen bir terimi vardır.
$\textbf{d)}$ Öyle bir $n$ tam sayısı vardır ki, $n$ den büyük her asal sayı, bu dizinin sonsuz çoklukta terimini böler.
$\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{E}$
Diziyi $\{a_k\}_{k=1}^{\infty} = 10^k-1$ şeklinde tanımlayalım.
$a)$ öncülü doğrudur. $(10,p)=1$ şeklinde her $p$ asal sayısı için, Fermat'tan, $p \mid a_{p-1}$ dir. O halde, $p \nmid a_k$ şeklinde sadece $2$ asal sayı vardır. $p=2,5$.
$b)$ öncülü doğrudur. Bu dizinin bir terimini bölen her $p$ asal sayısı için, $ \{k_r\}_{r=1}^{\infty}=(p-1)\cdot r$ asal sayısı için, $p \mid a_{k_r}$ dir.
$c)$ öncülü doğrudur. Herhangi farklı $p_1, p_2, \dots, p_n \in \mathbb{P}-\{2,3,5\}$ asal sayıları için $k=2(p_1-1)(p_2-1)\cdots(p_n-1)$ aldığımızda, $a_k$ sayısı, $3,p_1,p_2,\dots, p_n$ sayılarının hepsine bölünecektir.
$d)$ öncülü doğrudur. $b)$ öncülünde $2$, $5$ haricindeki her asal sayının dizinin sonsuz çoklukta terimini böldüğünü göstermiştir. O halde her $n>4$ sayısı için $n$ den büyük her asal sayı, bu dizinin sonsuz çoklukta terimini böler.
24
$\lbrack x \rbrack$ ile $x$ i aşmayan en büyük tam sayı gösterilmek üzere, $$x^2 - 18\lbrack x \rbrack + 77 = 0$$ denkleminin tam sayı olmayan gerçel köklerinin sayısı kaçtır?
$
\textbf{a)}\ 0
\qquad\textbf{b)}\ 1
\qquad\textbf{c)}\ 2
\qquad\textbf{d)}\ 3
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
$\lbrack x \rbrack = a$ ve $x=a+r$ olsun. ($0<r<1$)
$x^2-18(x-r) + 77 = 0 \Rightarrow x^2-18x+77 + 18r = 0$
$18r>0$ olduğu için $x^2-18x+77< 0 \Rightarrow 7<x<11$ dir. Bu durumda $a=8,9,10$ olabilir.
$a=8$ için, $x^2-18\cdot 8 + 77 = 0 \Rightarrow \boxed{x = \sqrt{67}}$.
$a=9$ için, $x^2-18\cdot 9 + 77 = 0 \Rightarrow \boxed{x = \sqrt{85}}$.
$a=10$ için, $x^2-18\cdot 10 + 77 = 0 \Rightarrow \boxed{x = \sqrt{103}}$.
25
Dar açılı bir $ABC$ üçgeninin çevrel çemberinin yarıçapı, merkezinin $AB$ ye olan uzaklığının iki katıdır. $|AC| = 2$, $|BC| = 3$ ise, $C$ den geçen yükseklik ne olur?
$
\textbf{a)}\ \sqrt{14}
\qquad\textbf{b)}\ \frac 37 \sqrt{21}
\qquad\textbf{c)}\ \frac 47 \sqrt{21}
\qquad\textbf{d)}\ \frac 12 \sqrt{21}
\qquad\textbf{e)}\ \frac 23 \sqrt{14}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{B}$
$O$ çevrel merkez, $AH$ yükseklik olsun, $AB$ nin orta noktası da $M$ olsun. $OB=2\cdot OM$ olduğu için $\angle ABO = 30^\circ \Rightarrow \angle ACB = 60^\circ$ dir.
$HC=1$ ve $AH=\sqrt 3$ ten $AB=\sqrt 7$ ve alan eşitlğinden $x \cdot \sqrt {7} = 3 \cdot \sqrt 3 \Rightarrow x = \dfrac {3\sqrt {21}}{7}$.
26
Berk, Ayça'nın tuttuğu iki basamaklı bir sayıyı tahmin etmeye çalışıyor. Berk'in her tahminine karşılık, Ayça, doğru bilinen basamakların sayısını söylüyor. Ayça'nın tuttuğu sayı ne olursa olsun, Berk bu sayıyı $n$ tahminde bulmayı garanti ediyorsa, $n$ en az kaçtır?
$
\textbf{a)}\ 9
\qquad\textbf{b)}\ 10
\qquad\textbf{c)}\ 11
\qquad\textbf{d)}\ 15
\qquad\textbf{e)}\ 20
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{B}$
Birler basamağı için $10$ durum söz konusu. Berk, $9$ tahmin yaptığında, Ayça hiçbir tahminde cevap olarak $2$ dememiş olabilir. Bu durumda $9$ tahmin yeterli değildir.
$10$ tahminde garantilemek için aşağıdaki gibi bir strateji takip edilebilir:
Berk sırasıyla $11$, $22$, $33$, $44$, $55$, $66$, $77$, $88$ tahmininde bulunur.
Berk bu tahminleri sıralarken olasılıklar şöyle:
- Berk hep $0$ cevabını alır.
Demek ki, Ayça'nın tuttuğu sayı ya $90$ ya da $99$. Böylece, $9$ ya da $10$ tahminde tutturmuş olur.
- Berk bir kez $1$ cevabını alır.
$1$ cevabını aldığı sayı $aa$ olsun. Ayça'nın tuttuğu sayı $a9$, $9a$ ya da $a0$ olacak.
Berk önce $a0$ tahmininde bulunur.
Tutmadıysa, $1$ cevabını aldıysa, $a$ nın yeri doğru demektir. O halde, Ayça'nın tuttuğu sayı $a9$ dur.
Tutmadıysa, $0$ cevabını aldıysa, $a$ nın yeri yanlış ve sayı $0$ içermiyor demektir. O halde, Ayça'nın tuttuğu sayı $9a$ dır.
Bu durumda da, Berk, $9$ ya da $10$ tahminde sayıyı tutturmuş oldu.
- Berk iki kez $1$ cevabını alır.
Berk $n$. tahmininde ikinci kez $1$ cevabını almış olsun ($2\leq n \leq 8$).
Bu sayılar $aa$ ve $bb$ olsun. Ayça'nın sayısı ya $ab$ ya da $ba$ olacak.
O halde, Berk, bu durumda $3\leq n \leq 10$ tahmin aralığında sayıyı tutturabilir.
- Berk bir kez $2$ cevabını alır.
Berk, sayıyı $2\leq n \leq 8$ tahmin aralığında tutturmuş demektir.
En kötü senaryoda $n=10$ tahmin gerekiyor.
27
$2^n$ sayısının ondalık yazılımı $7$ ile başlıyorsa, $5^n$ sayısının ondalık yazılımı hangi rakam ile başlar?
$
\textbf{a)}\ 1
\qquad\textbf{b)}\ 3
\qquad\textbf{c)}\ 5
\qquad\textbf{d)}\ 7
\qquad\textbf{e)}\ 9
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{A}$
$5^n$ nin ilk rakamı $x$ olsun.
$$7 \cdot 10^k < 2^n < 8\cdot 10^k$$ $$x \cdot 10^m < 5^n < (x+1)\cdot 10^m$$ Taraf tarafa çarparsak, $$7\cdot x \cdot 10^{k+m} < 10^n < 8\cdot (x+1) \cdot 10^{k+m}$$ $$7\leq 7x<10^{n-k-m}<8(x+1)\leq 80$$ olacaktır. $7$ ile $80$ arasında $10$ un kuvveti olan tek sayı $10^1$ olduğu için $7x<10 \Rightarrow x = 1$ dir.
28
$A,B,C,D,E$ kasabaları çember biçmindeki bir yol üstünde, saat yönünde $A$ ile $B$, $B$ ile $C$, $C$ ile $D$, $D$ ile $E$ ve $E$ ile $A$ arasındaki yolların uzunlukları sırasıyla $5$, $5$, $2$, $1$ ve $4$ km olacak şekilde yer alıyor. Bu yol üstünde kurulacak bir sağlık ocağının yeri, sağlık ocağından bu kasabalara giden en kısa yolların uzunluklarının maksimumunu en aza indirecek biçimde seçilmek isteniyor. Bu koşulu sağlayan kaç yer vardır?
$
\textbf{a)}\ 0
\qquad\textbf{b)}\ 1
\qquad\textbf{c)}\ 2
\qquad\textbf{d)}\ 3
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
$A(0), B(5), C(10), D(12), E(13)$ noktalarını çember üzerinde alalım. Sağlık ocağını da $S$ ile gösterelim.
$AB$ büyük yayının orta noktası $A_1(11)$ olsun. Sağlık ocağı bu noktaya kurulursa, sağlık ocağı en uzak kasabalara ($A$ ve $B$) $6$ km. uzaklıkta olacaktır. Bu da demektir ki, aradığımız uzaklık $6$ km. den büyük olamaz.
$A_2(6)$ olmak üzere; sağlık ocağı $\overset{\Huge\frown}{A_1A}$ ya da $\overset{\Huge\frown}{AA_2}$ küçük yayları üzerinde olmalıdır. Yani $\overset{\Huge\frown}{A_1AA_2}$ yayı üzerinde olmalıdır.
Benzer şekilde $B_1(16)$ ve $B_2(11)$ olmak üzere; $S \in \overset{\Huge\frown}{B_1BB_2}$ olmalı.
$C_1(16)$ ve $C_2(4)$ olmak üzere; $S \in \overset{\Huge\frown}{C_2CC_1}$ olmalı.
$E_1(2)$ ve $E_2(7)$ olmak üzere; $S \in \overset{\Huge\frown}{E_2EE_1}$ olmalı.
Bu dört aralığın kesişim kümesi sadece $A_1(11)=B_2(11)$ noktası ile $B_1(16) = C_1(16)$ noktasıdır.
Bu iki noktanın $D$ ye uzaklıkları $6$ km. den küçük olduğu için, bu iki nokta da sorudaki koşulu sağlar.
29
$AB \parallel CD$ olan ikizkenar bir $ABCD$ yamuğunun tüm kenarları bir çembere teğettir. $[AD]$ nin bu çembere değme noktası $N$; $NC$ ve $NB$ doğrularının çemberi $N$ dışında kestiği noktalar sırasıyla $K$ ve $L$ ise, $\dfrac{|BN|}{|BL|} + \dfrac{|CN|}{|CK|}$ nedir?
$
\textbf{a)}\ 4
\qquad\textbf{b)}\ 6
\qquad\textbf{c)}\ 8
\qquad\textbf{d)}\ 9
\qquad\textbf{e)}\ 10
$
Çözüm 1:
Yanıt: $\boxed{E}$
$ABCD$ ikizkenar yamuğunda içteğet çemberin merkezinden taban ve tavana dikmeler indirildiğinde, bu değme noktaları ve iç merkez doğrusal olacaktır. Bu doğru yamuğun simetri ekseni olacaktır.
$AN=x$ ve $DN=y$ olsun.
$B$ noktasının içteğet çembere göre kuvvetinden $BL\cdot BN = x^2 \Rightarrow \dfrac{BN}{BL} = \dfrac{BN^2}{x^2}$,
$C$ noktasının içteğet çembere göre kuvvetinden $CK\cdot CN = y^2 \Rightarrow \dfrac{CN}{CK} = \dfrac{CN^2}{y^2}$.
$\angle BAD = \alpha$ dersek, $BN^2 = 5x^2 - 4x^2\cdot \cos \alpha$ ve $CN^2 = 5y^2 + 4y^2\cdot \cos \alpha$ olur.
Bu durumda, $\dfrac{BN}{BL} + \dfrac{CN}{CK} = 5 - 4\cos \alpha + 5 + 4\cos \alpha = 10$ elde edilir.
Test Mantığı:
$ABCD$ yi neredeyse kare olan bir ikizkenar yamuk olarak düşünebiliriz. Bu durumda problem $1-2-\sqrt 5$ dik üçgeni ve çemberde kuvvet sorusuna dönüşüyor.
Çözüm 2:
Önceki çözümdeki gibi $AN=x$, $DN=y$ değişkenlerini kullanırsak $\dfrac{BN}{BL} = \dfrac{BN^2}{x^2}$ ve $ \dfrac{CN}{CK} = \dfrac{CN^2}{y^2}$ elde ederiz.
$[AD$ üzerinde $[AD]$ dışında $M$ noktası $\triangle CMD \sim \triangle BNA$ olacak şekilde $M$ noktası aldığımızda $\dfrac {CM^2} {y^2} = \dfrac{BN^2}{x^2}$ olacaktır. Bu durumda, $$\dfrac{BN}{BL} + \dfrac{CN}{CK} = \dfrac{CM^2}{y^2} + \dfrac{CN^2}{y^2} = \dfrac{CM^2+CN^2}{y^2} $$ olacaktır.
$\triangle CMN$ de kenarortay teoreminden $CM^2 + CN^2 = 2(y^2 + 4y^2) = 10y^2$ olacağı için $\dfrac{BN}{BL} + \dfrac{CN}{CK} = 10$ elde edilir.
30
Başlangıçta, düzgün bir $n$-genin köşelerinde bulunan $n$ havaalanından $k$ tanesinde birer uçak vardır. Her gün, bu uçaklardan her biri, o gün bulunduğu havaalanının en yakınındaki iki havaalanından birine uçuyor. Başlangıç dağılımı ne olursa olsun, bütün uçakların günün birinde aynı havaalanında toplanması, aşağıdaki $(n, k)$ sıralı ikililerinden hangisi için olanaksızdır?
$
\textbf{a)}\ (10, 6)
\qquad\textbf{b)}\ (10, 4)
\qquad\textbf{c)}\ (11, 3)
\qquad\textbf{d)}\ (11, 5)
\qquad\textbf{e)}\ (13, 8 )
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{A}$
İddia 1: $n$ nin çift sayı olması durumunda $k>\dfrac{n}{2}$ iken bütün uçakların aynı havaalanında toplanması olanaksızdır. $k \leq\dfrac{n}{2}$ iken bütün uçakların aynı havaalanında toplanması mümkündür.
İddia 2: $n$ nin tek sayı olması durumunda $k$ nın her değeri için bütün uçakların aynı havaalanında toplanması mümkündür.
Bu iddialara göre $(n,k)=(10,6)$ durumunda uçakların aynı havaalanında toplanması olanaksız olduğunu anlarız. Şimdi Bu iddiaları ispat edelim.
İddia 1'in İspatı: Düzgün $2n$ genin köşeleri $A_0A_1\dots A_{2n-1}$ ve saat yönünde sıralanmış olsun. Tüm uçakların toplanacağı havaalanının $A_0$ olduğunu kabul edelim. $A_m$ havaalanındaki bir uçak $A_0$ a (saat yönünde veya ters yönde ilerlemesi durumuna göre) $m$ günde ya da $2n-m$ günde gidebilir. $m$ ve $2n-m$ sayılarının pariteleri (çift-tek durumları) aynıdır. Bunun anlamı: örneğin, $A_3$ deki bir uçak $A_0$ a tek sayı bir günde ulaşabilrken $A_4$ deki bir uçak $A_0$ a çift sayı bir günde ulaşabilir. Dolayısıyla pariteleri farklı olan uçaklar asla aynı yerde toplanamazlar. $0$ dan $2n-1$ e kadar olan sayılardan yarısı çifttir, yarısı da tektir. Eğer $k>n$ ise güvercin yuvası prensibi gereği en az bir uçağın bulunduğu yer çift indislidir ve en az bir uçağın bulunduğu yer de tek indislidir. Dolayısıyla bu uçakları asla bir araya getiremeyiz. $k\leq n$ ise $k$ tane uçağı çift indisli yerlere yerleştirerek $A_0$ da toplanmalarını sağlarız.
İddia 2'in İspatı: Düzgün $2n+1$ genin köşeleri $A_0A_1\dots A_{2n}$ ve saat yönünde sıralanmış olsun. Tüm uçakların toplanacağı havaalanının $A_0$ olduğunu kabul edelim. $A_m$ havaalanındaki bir uçak $A_0$ a (saat yönünde veya ters yönde ilerlemesi durumuna göre) $m$ günde ya da $2n+1-m$ günde gidebilir. Bu sayılardan biri çift iken diğeri tektir, yani pariteleri farklıdır. Dolayısıyla herhangi bir şehirdeki uçağı $A_0$ a istersek tek günde, istersek çift günde ulaştırabiliriz. Dolayısıyla çokgenin kenar sayısı tek sayı iken $k$ nın her değeri için bütün uçakların aynı havaalanında toplanması mümkündür.
31
$2^n + 65$ sayısının, bir tam sayının karesine eşit olmasını sağlayan en büyük $n$ tam sayısı kaçtır?
$
\textbf{a)}\ 1024
\qquad\textbf{b)}\ 268
\qquad\textbf{c)}\ 10
\qquad\textbf{d)}\ 4
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
$2^n+65=m^2$ olsun.$\mod5$ te incelersek $2^n \equiv m^2 \pmod5$ olur. Ayrıca her $m$ tam sayısı için $m^2\equiv 0,1\pmod5$, her $n$ pozitif tek tam sayısı için $2^n \equiv 2,3 \pmod5$ olduğundan $n$ tek sayı iken çözüm yoktur. $n=2a$ diyelim. Denklem $m^2-2^{2a}=65$ şekline dönüşür. İki kare farkı özdeşliğinden $(m-2^a)(m+2^a)=65$ yazılır. $a$ nın en büyük olması için $m-2^a=1$ ve $m+2^a=65$ durumunu incelemeliyiz. Buradan $m=33$, $a=5$ olup $n=10$ en büyük değeri elde edilir.
32
$(\sqrt{10} + 3)^{2001}$ sayısının ondalık açılımında virgülden sonraki $33$ üncü rakam kaçtır?
$
\textbf{a)}\ 0
\qquad\textbf{b)}\ 1
\qquad\textbf{c)}\ 2
\qquad\textbf{d)}\ 4
\qquad\textbf{e)}\ 8
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{A}$
$(\sqrt{10} + 3)^{2001}=a+b\sqrt{10}$ olacak şekilde $a,b$ tam sayıları vardır. Bu sayılar için $(\sqrt{10} - 3)^{2001}=a-b\sqrt{10}$ olur. Burada iki önemli gözlem yapmalıyız:
1. Gözlem: $(\sqrt{10} + 3)^{2001}+(\sqrt{10} - 3)^{2001}=2a$ şeklinde bir pozitif çift tam sayı olur. Bu gözlemin doğruluğu açıktır.
2. Gözlem: $0 < (\sqrt{10} - 3)^{2001} < 10^{-33}$ olur.
2. gözlemimizi ispatlayalım: $0 < (\sqrt{10} - 3)^2 < 10^{-1}$ olduğunu görelim. Gerçekten $(\sqrt{10} - 3)^2 < 10^{-1}\Leftrightarrow 10+9-6\sqrt {10} <\dfrac{1}{10}\Leftrightarrow 189 < 60\sqrt{10}\Leftrightarrow 189^2< 36000$ olur. Dolayısıyla $(\sqrt{10} - 3)^{2001} < (\sqrt{10} - 3)^{2000} < (10^{-1})^{1000}<10^{-33}$ elde edilir.
Bu 2. gözlemimize göre $(\sqrt{10} - 3)^{2001} $ pozitif sayısının virgülden sonraki ilk $33$ basamağının (hatta virgülden sonraki ilk $1000$ basamağının bile) $0$ olduğunu söyleyebiliriz. Dolayısıyla $(\sqrt{10} + 3)^{2001}=2a-(\sqrt{10} - 3)^{2001}$ sayısı $2a$ tam sayısına çok yakındır ve tam kısmı $2a-1$ dir. Ondalıklı kısmında ise virgülden sonra $33$ tane (hatta $1000$) tane $0$ rakamı bulunur.
33
Bir $ABC$ üçgeninde $|AC| = 1$, $|AB| = \sqrt 2$ dir. $AB$ doğrusuna göre $C$ ile farklı tarafta, $|MA| = |AB|$ ve $m(\widehat{MAB}) = 90^\circ$ olacak şekilde $M$ noktası ile $AC$ doğrusuna göre $B$ ile farklı tarafta, $|NA| = |AC|$ ve $m(\widehat{NAC}) = 90^\circ$ olacak şekilde bir $N$ noktası alınıyor. $MAN$ üçgeninin çevrel çember merkezi ile $A$ dan geçen doğru, $[BC]$ yi $F$ noktasında kesiyorsa, $\dfrac{|BF|}{|FC|}$ nedir?
$
\textbf{a)}\ 2\sqrt 2
\qquad\textbf{b)}\ 2\sqrt 3
\qquad\textbf{c)}\ 2
\qquad\textbf{d)}\ 3
\qquad\textbf{e)}\ 3\sqrt 2
$
Çözüm 1:
Yanıt: $\boxed{C}$
$(MAN)$ çemberinin $A$ dan geçen çapı $AA'$ olsun. $A'MAN$ dörtgeninde, $\angle A'MA = \angle A'NA = 90^\circ$ dir. Ayrıca, $\angle MA'A + \angle MA'A = \angle MAB + \angle BAF$ olduğu için $\angle MA'A = \angle BAF$ ve benzer şekilde, $\angle FAC = \angle AA'N$ dir. $F$ den, $AB$ ve $AC$ ye inilen dikmelerin ayakları sırasıyla $X$ ve $Y$ olsun. $AXFY \sim A'MAN$ olup, $MA/AN = XF/FY=\sqrt 2$ dir. $BF/FC = [ABF]/[AFC] = \dfrac{AB \cdot XF}{AC \cdot FY} = \sqrt 2 \cdot \sqrt 2 = 2$ dir.
Çözüm 2:
$(MAN)$ çemberinin merkezi $O$ olsun. $\angle MOA = 2x$ ve $\angle NOA = 2y$ olsun.
$\angle NAO = 90^\circ - y$, $\angle OAM = 90^\circ - x$, $\angle NMA = y$ ve $\angle MNA = x$ olacaktır. Bu durumda $\angle CAF = y$ ve $\angle FAB = x$ olur.
$BA$ bir kenarortay olacak şekilde $\triangle BCD$ yi oluşturalım. $\triangle ADB \cong \triangle ANM$ $(\text{KAK})$ olacaktır.
$A$ dan geçen ve $BD$ ye paralel olan doğru $BC$ yi $BC$ nin orta noktası $P$ de keser. $\angle BAP = y$, $\angle PAC = x$, dolayısıyla da $\triangle ABC$ de, $AP$ kenarortay; $AF$ de kenarortaysıdır. Bu durumda, $BF/FC = AB^2/AC^2 = 2$ olacaktır.
Ek olarak, $AP$ nin $MN$ ye dik olduğunu söyleyebiliriz.
Çözüm 3:
Çoktan seçmeli sınav mantığı ile, $\angle CAB = 90^\circ$ olsun. Soru metninde ve şıklarda böyle olmasına engel bir durum söz konusu değil.
$\angle ACB = \alpha$ dersek, $ACB \cong ANM$ olduğu için $\angle ANM = \alpha$ olur. $(MAN)$ çemberinin merkezi $O$ olsun. $\triangle MAN$ dik üçgen olduğu için $ON=OM=OA$, dolayısıyla $\angle MAO = \angle OMA = \alpha$ ve $\angle CAF = 90^\circ - \alpha$. $\angle CAF + \angle ACF = 90^\circ$ olduğu için $\triangle ABC$ dik üçgeninde Öklit'ten $BF:FC = AB^2 : AC^2 = 2 : 1$ elde edilir.
Çözüm 4:
$(MAN)$ çemberinin merkezi $O$ olsun. $\angle MOA = 2x$ ve $\angle NOA = 2y$ olsun.
$\angle NAO = 90^\circ - y$, $\angle OAM = 90^\circ - x$, $\angle NMA = y$ ve $\angle MNA = x$ olacaktır. Bu durumda $\angle CAF = y$ ve $\angle FAB = x$ olur.
$B$ den geçen $AC$ ye paralel olan doğru ile $AF$ doğrusu $E$ de kesişsin.
Paralellikten $\angle CAF = \angle BEA = y$ ve $(AA)$ eşliğinden $\triangle ABE \sim \triangle NAM$ olacaktır.
$\dfrac {BE}{AB} = \dfrac {AM}{AN} \Rightarrow BE = 2$.
Paralellikten $\dfrac {BF}{FC} = \dfrac {BE}{AC} = 2$ elde edilir.
Çözüm 5:
Yanıt: $\boxed{C}$
$AA'$ doğru parçası $(MAN)$ çemberinin çapı olsun. $MANA'$ kirişler dörtgeninde $\angle AMA'=90^{\circ}$ olduğundan $F$ noktası $AA'$ doğrusu üzerinde olacaktır. Ayrıca $MA\perp AB$ ise
$$\angle ANM=90^{\circ}-\angle A'NM=90^{\circ}-\angle A'AM=\angle BAF$$
olur. Benzer şekilde $\angle FAC=\angle AMN$ olduğu için $AMN$ üçgeninde Sinüs Teoremi'nden
$$\dfrac{BF}{FC}=\dfrac{AB\cdot AF\cdot \sin \angle BAF}{AC\cdot AF\cdot \sin \angle FAC}=\dfrac{AB\cdot \sin \angle ANM}{BC\cdot \sin \angle AMN}=\dfrac{AB\cdot AM}{BC\cdot AN}=\sqrt{2}\cdot \sqrt{2}=2$$
elde edilir.
34
Tam sayı sıralı ikilileri üstünde tanımlanan gerçel değerli bir $f$ fonksiyonu, tüm $x$, $y$, $m$, $n$ tam sayıları için, $$f(x + 3m - 2n, y - 4m + 5n) = f(x, y)$$ koşulunu sağlıyorsa, bu fonksiyonun değer kümesi en çok kaç elemandan oluşur?
$
\textbf{a)}\ 7
\qquad\textbf{b)}\ 8
\qquad\textbf{c)}\ 15
\qquad\textbf{d)}\ 49
\qquad\textbf{e)}\ \text{Sonsuz çoklukta}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{A}$
$f(0,0) = a_0$, $f(0,1) = a_1$, $\dots$ , $f(0,6)=a_6$ olsun.
$m=2, n=3$ için $f(x,y) = f(x,y+7)$ ve
$m=n=1$ için $f(x,y)=f(x+1,y+1)$ olduğu için $f(x,y)$ bu $7$ değerden farklı değer alamaz.
35
$p$ asal ve $n$ pozitif tam sayı olmak üzere, $(1+p)^n = 1+pn+n^p$ eşitliğini sağlayan kaç $(p, n)$ sıralı ikilisi vardır?
$
\textbf{a)}\ 5
\qquad\textbf{b)}\ 2
\qquad\textbf{c)}\ 1
\qquad\textbf{d)}\ 0
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
$p>2$ için $p$ tek sayı olacağı için sol taraf her zaman çift, sağ taraf da her zaman tek sayı olacaktır. O halde buradan çözüm gelmez.
$p=2$ için denklem $3^n = 1 + 2n + n^2 = (n+1)^2$ ye dönüşüyor. $f(n) = 3^n - (n+1)^2$ fonksiyonu $n>2$ den sonra her zaman pozitif olacağı için denememiz gereken iki $n$ değeri kalıyor: $n=2$ ve $n=1$. Bu durumda sadece $(p,n)=(2,2)$ çiftinin çözüm olduğu kolayca görülebilir.
36
$a$ ve $b$ pozitif gerçel sayılar ve $ab(a-b) = 1$ ise, $a^2 +b^2$ aşağıdakilerden hangisine eşit olabilir?
$
\textbf{a)}\ 1
\qquad\textbf{b)}\ 2
\qquad\textbf{c)}\ 2\sqrt 2
\qquad\textbf{d)}\ \sqrt{11}
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{D}$
$a^2+b^2 = (a-b)^2 + 2ab = \dfrac 1{a^2b^2} + 2ab$ dir. $AO\geq GO$ dan $$\dfrac{\frac 1{a^2b^2} + ab + ab}{3} \geq \sqrt[3]{\dfrac 1{a^2b^2}\cdot ab \cdot ab} = 1 \Rightarrow a^2+b^2 \geq 3$$ elde edilir.