Gönderen Konu: Tübitak Genç Takım Seçme 2012 Soru 6  (Okunma sayısı 5206 defa)

Çevrimdışı geo

  • Administrator
  • Geo-Maniac
  • *********
  • İleti: 2.794
  • Karma: +10/-0
Tübitak Genç Takım Seçme 2012 Soru 6
« : Ekim 08, 2013, 05:34:36 ös »
$\dfrac{5^m + 2^np}{5^m - 2^np}$ ifadesinin bir tam sayının karesi olmasını sağlayan tüm $m$, $n$ pozitif tam sayılarını ve $p$ asal sayılarını bulunuz.

(Şahin Emrah)
« Son Düzenleme: Kasım 13, 2013, 02:01:36 ös Gönderen: geo »

Çevrimdışı AtakanCİCEK

  • G.O Efsane Üye
  • *******
  • İleti: 364
  • Karma: +10/-0
  • Manisa
Ynt: Tübitak Genç Takım Seçme 2012 Soru 6
« Yanıtla #1 : Ağustos 20, 2025, 04:16:28 ös »
Benzer bir soru için Tubitak $2018$ $1.$ aşama sınavında çıkan https://geomania.org/forum/index.php?topic=6357.0

 veya listedeki $20$ numaralı soruya bakılabilir.  https://geomania.org/forum/index.php?topic=6419.0 
                                                                                                                                                           
İfadenin $0$  olamayacağı görülebilir. Buradan yola çıkarak $$\dfrac{5^m+p.2^n}{5^m-p.2^n}=x^2$$  olacak şekilde $x$  pozitif tam sayısı bulunmalıdır. $5^m>p.2^n$ olduğunu not edelim.  Denklemde içler dışlar çarpımı yapıp düzenlemeler yapılırsa $$\dfrac{x^2-1}{x^2+1}5^m=p.2^n$$ elde edilir.  Sol taraf $5$  in katı ise $p=5$ olmak zorundadır. Bunu not edelim. Polinom bölmesi yardımıyla

$$5^m-\dfrac{2.5^m}{x^2+1}=2^np$$ denklemini elde ederiz. Olasılıklarımız

$x^2+1=1$  , $x^2+1=2$ , $x^2+1=5^a$  ,$x^2+1=2.5^a$ , $m\geq a\geq 1$ tam sayısı olacak şekilde olmalıdır.

1) $x^2+1=1$ den çözüm gelmediği açıktır.

2) $x^2+1=2$  den  $0=2^np$  gelir çözüm olmaz.

3) $x^2+1=5^a$ olsun.  $5^m-2.5^{m-a}=p.2^n$ elde edilir. $n$ pozitif tam sayı olduğundan $\pmod 2$ den bu denklemin çözümü olamayacağı görülür.

4) $x^2+1=2.5^a$ olsun. $5^m-5^{m-a}=p.2^n$  elde edilir.  $m=1$ olsun. Bu durumda $5-5^{1-a}=p.2^n$  olur. $a=1$  için $p=2$  $n=1$  ve $x=3$ şeklinde çözümleri bulunur.

$$(m,n,p,x)=(1,1,2,3)$$  olur.

Geri kalan durumlarda $m\geq 2$  olmalıdır. $m-a\geq 2$ ise $p=5$  olması gerekir ancak ifade $\pmod {25}$  de incelenirse çözümsüz olduğu görülebilir.

$m-a=1$  olsun. Bu durumda $p=5$ olmalı ve  denklemimiz $5^{m-1}-1=2^n$ olur. Zsigmondy teoremi gereği $m=2$ için $5-1=4$ olduğundan $m\geq 3$ için $2$ den farklı bir asal böleni bulunmalıdır. Bu durumda $m=2$ nin bu kısımdan tek çözüm olarak geldiği görülür. $m=2$ ise $n=2$ , $p=5$ , $x=3$  elde edilir. $$(m,n,p,x)=(2,2,5,3)$$

$m-a=0$  olsun. Bu durumda $5^m-1=p.2^n$ ve  $x^2+1=2.5^m$ elde edilir.
$$5^m=p.2^n+1$$ denkleminde $n\geq 3$ için $5^m\equiv 1\pmod 8$ gelir. Bu durumda $m$  çift olmalıdır. Tüm çift $m$ ler için $5^m-1$ in  $2$  ve $3$ e bölündüğü görülebilir. Zsigmondy Teoremi gereği $n\geq 4$ için yeni bir ilkel asal bölen bulunması gerektiği için $5^m-1$ in en az $3$ asal böleni bulunmalıdır. Çelişki elde edilir.

$n=1$ için  $5^m=2p+1$  olur. $2.$ denklemimiz ise $x^2+1=4p+2$ yani $(x-1)(x+1)=4p$ elde edilir. Çarpanların biri çiftse diğeri de çift olması gerektiği için $x-1=2$  , $x+1=2p$ veya $x-1=2p$ , $x+1=2$ olmalıdır.  $2.$ durumun çözümü yokken ilk durumda $x=3$ ,$p=2$ bulunur. $x^2+1=2.5^m$  den $m=1$ bulunur. Bu bölümü $m>1$  için incelediğimizden  çözüm gelmez.

$n=2$  için $5^m=4p+1$ olur. $2.$ denklemden $x^2+1=8p+2$ yani $(x-1)(x+1)=8p$ elde edilir. Bu da bize

1) $x-1=2$ ,$x+1=4p$   yani $x=3$ , $p=1$ verir. Çelişki.

2) $x-1=4$ , $x+1=2p$  yani $p=3$ verir. Buradan $5^m=13$ den çelişki gelir.

3) $x-1=2p$ , $x+1=4$  yani $x=3$  , $p=1$ verir. Çelişki.

4) $x-1=4p$ , $x+1=2$  yani $x=1$  , $p=0$  verir. Çelişki.

O halde denklemin buradan çözümü gelmez.


Denklemin tüm $(m,n,p)$ çözümleri $$\{(1,1,2),(2,2,5)\}$$ ve her iki durumda da kesirli işlemin sonucu $9$ olarak bulunur.
 


Not: Üstteki çözümde belirtmediğim ancak gizli başka bir yapıyı da burada eklemek istedim. (Bu soruda kullanmak çok gerekli değil.)

Bu çözüme ek not olarak dizi yöntemiyle de son kısmı kapatabilirdik. $m-a=0$ durumunda gelen $5^m-1=p.2^n$  ile  $x^2+1=2.5^m$ koşullarını kullanarak daha farklı bir çözüm de yapabiliriz.

$5^m-1$ ifadesi $m$  çift iken Zsigmondy Teoremi'nden dolayı $m\geq 4$ için en az $3$  asal böleni olduğunu belirtmiştik. Dolayısıyla $m$ tek sayıdır.

$m=1$  için  $x=2$ ve $p=2$ $n=1$  gelir.

$m>1$ için $m=2k+1$  , $k\in \mathbb{Z}^+$ alabiliriz. Denklemi yeniden yazarsak $$x^2-10.(5^k)^2=-1$$ elde edilir. Bu da  bize $x^2-10y^2=-1$ pell denkleminin $y$ teriminin bulunduğu dizide $5$  in kuvveti aramamız gerektiğini gösterir. İlgili dizi'yi bulmak için  https://geomania.org/forum/index.php?topic=5440.msg26667;topicseen#new       
linkinde kullanılan yöntem takip edilirse $$y_{n+1}=38y_n-y_{n-1}$$  , $y_0=1$  ve $y_1=37$ olacak şekilde elde edilir. Ayrıca $y_2=1405$ olduğundan $i\geq 3$ için Zsigmondy Teoremi'nin pell tipi dizilere uygulanan formundan $y_i$ nin $5$  ten farklı bir ilkel asal böleni bulunması gerekir. Dolayısıyla bu dizide $y_0=1$ hariç hiçbir terim $5$ in kuvveti olamaz.

Bu da bize $k=0$ verir. $k$ yı pozitif aldığımız için buradan çözüm gelmemiş olur.


Not2: Sonda elde ettiğimiz $x^2+1=2.5^m$  denklemi pisagor parametrizasyonlarına da uydurulabiliyor.


« Son Düzenleme: Ağustos 20, 2025, 08:01:40 ös Gönderen: AtakanCİCEK »
Mekanın cennet olsun, canım ağabeyim.

 


Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 
SimplePortal 2.3.3 © 2008-2010, SimplePortal