Gönderen Konu: IMO Shortlist 1998 #N.5  (Okunma sayısı 1623 defa)

Çevrimdışı Hüseyin Yiğit EMEKÇİ

  • Geo-Maniac
  • ********
  • İleti: 900
  • Karma: +6/-0
IMO Shortlist 1998 #N.5
« : Ekim 24, 2024, 06:04:48 ös »
$2^{n}-1$  ifadesi, $m^2+9$  ifadesini bölecek şekilde bir $m$  tam sayısının bulunmasını sağlayan tüm $n$  tam sayılarını bulunuz.
''Uzman, çok dar bir alanda yapılabilecek tüm hataları yapmış kişidir.''   ~Niels Bohr

Çevrimdışı AtakanCİCEK

  • G.O Efsane Üye
  • *******
  • İleti: 364
  • Karma: +10/-0
  • Manisa
Ynt: IMO Shortlist 1998 #N.5
« Yanıtla #1 : Temmuz 31, 2025, 11:21:43 öö »
Cevap: $n=2^x,x\in Z_{\geq 0}$ sayılarıdır. (Sanırım literatürde Mersenne Sayıları olarak da biliniyor.)

Öncelikle $m^2+9$ ifadesinin $3(mod4)$ formatında tek asalının  $3$ olduğunu görebiliriz. Çünkü bu tür $p$ ler için $p|x^2+y^2$  ise $p|x$ ve $p|y$ sağlanır. (Gauss Lemması olarak bilinir.)
$n=2^x$ formatında bulunmayan  sayılar için $3$ den farklı bir $p$ bulunabileceğini ispatlayalım.

$n\geq 2$ için $2^n-1\equiv 3(mod4)$ sağlanır. Yani en az $1$ adet $3(mod4)$ asal çarpanı bulunur. Diğer taraftan tek $n$ ler için $2^n-1\equiv 1(mod3)$ gelir. yani  $n$ tek olursa $3$ ten farklı bir $p$ asalı vardır. Çelişki.

$n$ çift olmalıdır. $n=2^k$ formatında olsun.  Tümevarımla tek $p$ asalının $3$ olduğunu ispatlayalım.

$k=1$ için $2^2-1=3$ , $k=2$ için  $2^4-1=3.5$  olur sağlanır.

Varsayalım ki $k-1$ için doğru olsun. O halde $$2^{2^{k-1}} -1$$ olacak şekilde sadece $1$ $3(mod4)$ formatında asal vardır.

O halde $$2^{2^k}-1=(2^{2^{k-1}}-1)(2^{2^{k-1}}+1)$$ formatında olur. Soldaki çarpan tümevarım kabulünden dolayı sadece $1$ adet $3(mod4)$ formunda çarpan içerir.

Sağdaki ise $x^2+1$ formatındaki ifadelerin asla $3(mod4)$ formatında asal çarpan içerememesi kuralından dolayı . (https://geomania.org/forum/index.php?topic=6419.120   bu linkte 119. soru içinde ispatını yazmıştım.)  Bu formatta asal bölen asla içeremez. İspat biter.

Şimdi ise geri kalan durumlarda $n$ ler daima $n=2^k.s$ olacak şekilde $s\geq 3$ olacak ve $s$ tek olacak şekilde yazılabilir.)  Bu durumda bariz şekilde $n$ in çarpanlarından birinin $(2^s-1)$ olmak zorunda olduğu görülebilir. $s$  tek olduğu için $2^s-1\not \equiv 0(mod3)$ olur ancak $2^s-1\equiv 3(mod4)$ olur. Dolayısıyla farklı bir $3(mod4)$ formatında asal çarpan içermek zorundadır. Bu da bize $2^n-1|m^2+9$ koşulunun sağlanmasını engeller.  Küçük $n$ leri de elle test edelim.

$n=1$  ise $1|m^2+9$ sağlanır.

$n=2$ ise $3|m^2+9$ $m=3a$ tipi $m$ ler için sağlandığı görülebilir.

$n=3$ ise $7 | m^2+9$ olmadığı görülür.

$n=4$ ise $15|m^2+9$ $m=6$ için örnek olarak sağlandığı görülebilir.

$n=5$ ise $31| m^2+9$ olmadığı görülür.


Sonuç olarak sadece $n=2^k$ olacak şekildeki $n$ ler aradığımız listeyi oluşturuyor. Bu formattaki her $n$ için $m$ bulunduğunu ispatlamak için öncelikle $2^n-1$  ifadesinde $3$ ün kuvvetleri maksimum kaç olabilir bunu incelemeliyiz.

$n=2a$ formatında olduğu için $4^a-1$ yazabiliriz. Lifting The Exponent Lemması'nı $v_3$ için uygularsak $v_3(4^a-1)=v_3(4-1)+v_3(a)=1+v_3(a)$ olur. $a=2^{k-1}$ formatında olduğu için  $v_3(4^a-1)=1$ olur.  O halde $Q\equiv 1(mod4)$ olacak şekilde $2^n-1=3Q$ ,$Q\in Z^+$ vardır ve bu $Q$ sadece $1(mod4)$ tipi asal çarpanlardan oluşur. $m=3m'$ , $m'\in Z^+$ formatında olması gerektiğinden dolayı. $Q|m'^2+1$  olduğunu yani $m^2\equiv -1(modQ)$ elde ederiz. Ve bu denkliğin daima çözümü vardır. ($Q$ sadece  $1(mod4)$  asallarından türediği için.)
« Son Düzenleme: Temmuz 31, 2025, 04:47:41 ös Gönderen: AtakanCİCEK »
Mekanın cennet olsun, canım ağabeyim.

 


Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 
SimplePortal 2.3.3 © 2008-2010, SimplePortal