Gönderen Konu: Tübitak Lise 1. Aşama 2023 Soru 30  (Okunma sayısı 2988 defa)

Çevrimdışı matematikolimpiyati

  • Geo-Maniac
  • ********
  • İleti: 1.652
  • Karma: +8/-0
Tübitak Lise 1. Aşama 2023 Soru 30
« : Temmuz 03, 2023, 06:34:47 ös »
$1^1+2^2+3^3+4^4+ \cdots + (31!)^{(31!)}$ sayısının $31$ ile bölümünden kalan nedir?

$\textbf{a)}\ 0  \qquad\textbf{b)}\ 1  \qquad\textbf{c)}\ 15  \qquad\textbf{d)}\ 16  \qquad\textbf{e)}\ 30$

Çevrimdışı vedatde

  • G.O Azimli Üye
  • ***
  • İleti: 41
  • Karma: +0/-0
Ynt: Tübitak Lise 1. Aşama 2023 Soru 30
« Yanıtla #1 : Temmuz 08, 2023, 08:37:10 ös »
Cevap: $\boxed{E}$

$S=1^1+2^2+3^3+4^4+\ldots+(\ {31!}^{31!})\ $ sayısının $31$ ile bölümünde kalanı bulabilmek için bu sayıyı oluşturan terimleri aralıklara bölelim. 

Aralıklarımızı, $1-31$ aralığında ilk $31$ terim , $32-62$ aralığındaki $31$ terim, $63-93$ aralığındaki $31$ terim şeklinde oluşturalım. Toplamda $\frac{31!}{31}=30!$ kadar aralığımız var. $\mod{31}$'e göre kalanlarımız  $0,1,2,3,\dots,29,30$'dur. $31k+r$ formundaki sayılar $\mod{31}$'de $r$'ye denktir.
 
Örnek olarak $r=2$ alalım.  $$2^2+\left(31+2\right)^{31+2}+{\left(2\cdot 31+2\right)}^{2\cdot31+2}+\cdots+\left(31k+2\right)^{31k+2}+\equiv 2^2+2^{31+2}+2^{2\cdot 31+2}+\cdots+2^{31k+2}\pmod{31}$$
Küçük fermat teoreminden eğer $p$ asal ve $(a,p)=1$ ise $a^{p-1}\equiv 1\pmod{p}$'dir. Buradan $$ 2^2+2^{31+2}+2^{2\cdot 31+2}+\cdots+2^{31k+2}\equiv 2^2+2^3+2^4+\cdots+2^{k+2}\pmod{31}$$ Toplam $30!$ aralık var. Her aralıkta bir tane $2$ kalanının kuvveti var.  $30!=k+2-2+1=k+1$ ve $k=30!-1$'dir. $$ 2^2+2^3+2^4+\cdots 2^{k+2}=2^2\left(1+2^2+2^3+\cdots 2^k\right)\equiv 2^2\cdot\frac{\left(2^{k+1}-1\right)}{2-1}\equiv 2^{k+3}-4\pmod{31}$$ olur. Bunu genelleştirirsek, $2\leq t\leq 30$ için $(31k+t)^{31k+t}$ formatındaki terimler için de $$t^t+t^{t+1}+t^{t+2}+\cdots + t^{k+t}\equiv t^t\cdot \frac{\left(t^{k+1}-1\right)}{t-1}\pmod{31}$$ kalanı elde edilecektir. Yukarıda bulunan ifadeyi $\mod{31}$'de incelersek  $$t^t\cdot\frac{\left(t^{k+1}-1\right)}{t-1}\equiv a\pmod{31}$$ olsun.
$$\implies t^t\left(t^{k+1}-1\right)\equiv a\left(t-1\right)\pmod{31}$$  $$\implies t^t\left(t^{30!}-1\right)\equiv a\left(t-1\right)\equiv 0\pmod{31}$$
çünkü küçük fermat teoreminden $\left(t^{30!}-1\right)\equiv\left(1-1\right)\equiv 0\pmod{31}$'dir.  Öyleyse $31$'e bölümünden kalanı $2\leq t\leq 30$ aralığındaki olan tüm terimler için $0$ kalanını elde ederiz. Ayrıca $1$ kalanından da $30!$ kadar vardı. Bu kalanda Wilson teoreminden $30!\equiv -1\pmod{31}$ olduğu için tüm toplam $-1$, yani $30$ kalanı vermektedir.
« Son Düzenleme: Temmuz 09, 2023, 09:19:00 öö Gönderen: Metin Can Aydemir »

Çevrimdışı geo

  • Administrator
  • Geo-Maniac
  • *********
  • İleti: 2.881
  • Karma: +10/-0
Ynt: Tübitak Lise 1. Aşama 2023 Soru 30
« Yanıtla #2 : Ağustos 20, 2023, 12:01:25 ös »
Cevap: $30$.
Bir $p$ asalı için çözelim, her ardışık $p^2-p$ terimde alt tarafın $\pmod p$ değeri ve üst tarafın $(\bmod p-1)$ değeri olası tüm ikilileri tarayacaktır. $1+a+\ldots +a^{p-2}$ toplamı da $a=1$ için $-1$, kalan tüm değerlerde $0$ olacağı için her ardışık $p^2-p$ terimin toplamı $(\bmod p)$ 'de $-1$ olacaktır. $p !=\left(p^2-p\right)(p-2) !$ olduğu için de tüm toplamın $(\bmod p)$'deki değeri $-(p-2) ! \equiv-1$ olacaktır.

Kaynak: Tübitak 31. Ulusal Matematik Olimpiyatı Birinci Aşama Sınav Soru ve Çözümleri 2023

 


Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 
SimplePortal 2.3.3 © 2008-2010, SimplePortal