Gönderen Konu: x+y {çözüldü}  (Okunma sayısı 3737 defa)

Çevrimdışı Lokman Gökçe

  • Lokman Gökçe
  • Administrator
  • Geo-Maniac
  • *********
  • İleti: 3.809
  • Karma: +26/-0
  • İstanbul
x+y {çözüldü}
« : Mart 28, 2017, 12:49:19 öö »
Problem (L. Gökçe): $x,y$ birer gerçel sayı ve

$$x^3+6x-2=0$$$$y^3-6y+6=0$$

olduğuna göre $x+y$ kaçtır?
« Son Düzenleme: Nisan 18, 2017, 09:43:25 ös Gönderen: scarface »
Uğraşınca çözebileceğim zorlukta olan soruları çözmeyi severim.

Çevrimdışı alpercay

  • Administrator
  • Geo-Maniac
  • *********
  • İleti: 1.019
  • Karma: +15/-0
Ynt: x+y
« Yanıtla #1 : Mart 31, 2017, 01:33:02 ös »
Denklemlerin köklerini bularak bir çözüm yapılıyor eğer göremediğimiz ya da bilmediğimiz estetik bir çözüm yoksa. Çözümde a3+b3=(a+b)3-3ab(a+b) özdeşliğinde x = a+b olmak üzere q=a3+b3 ve  p =-3ab olacak şekildeki a ve b sayıları kullanılıyor. Buradan  x = 41/3-21/3  ve y = -41/3-21/3 bulunuyor. Yani istenen toplam -2*21/3 geliyor. Tabii bunların bir de sanal kökleri var. Fakat reel köklerden bahsediliyor.
« Son Düzenleme: Nisan 21, 2017, 03:59:36 ös Gönderen: alpercay »

Çevrimdışı Lokman Gökçe

  • Lokman Gökçe
  • Administrator
  • Geo-Maniac
  • *********
  • İleti: 3.809
  • Karma: +26/-0
  • İstanbul
Ynt: x+y
« Yanıtla #2 : Mart 31, 2017, 06:12:38 ös »
Soruda ölçülmek istenen kavram, genel üçüncü derece polinomunun çözümüdür. Estetik bir çözüm düşünerek problemi hazırlamadım. Çözümünüz doğru, tebrikler.
Uğraşınca çözebileceğim zorlukta olan soruları çözmeyi severim.

Çevrimdışı Lokman Gökçe

  • Lokman Gökçe
  • Administrator
  • Geo-Maniac
  • *********
  • İleti: 3.809
  • Karma: +26/-0
  • İstanbul
Ynt: x+y {çözüldü}
« Yanıtla #3 : Nisan 18, 2017, 11:26:06 ös »
Kullandığım üçüncü dereceden polinom denklem çözüm yöntemini açıklayarak başlayalım. Her üçüncü dereceden denklemin $$x^3+mx+n=0 \tag{1}$$ biçimine indirgenebileceğini biliyoruz. Problemimizde $m,n$ gerçel sayılardır. $h,k$ daha sonra belirleyeceğimiz gerçel sayılar olmak üzere bu denklemin $$x=\sqrt[3]{h+\sqrt{k}} + \sqrt[3]{h-\sqrt{k}} \tag{2} $$ formunda bir çözümünü arayalım. $a=\sqrt[3]{h+\sqrt{k}}$, $b=\sqrt[3]{h-\sqrt{k}} $ dersek $x=a+b$ olur. Bu eşitliğin küpünü alırsak $x^3=(a+b)^3=a^3+b^3+3ab(a+b)$ ve buradan $x^3 - 3ab\cdot x - a^3 -b^3=0$ olur. Bu denklem düzenlenirse $$ x^3 - 3\sqrt[3]{h^2-k} \cdot x - 2h=0 \tag{3}$$ biçiminde yazılır. $(1)$ ve $(3)$ denklemleri özdeş olmalıdır. Katsayıların eşitliğinden

$$ \left. \begin{array}{lcl}
 m & = & - 3\sqrt[3]{h^2-k}  \\
n  & = & -2h
\end{array} \right\} \tag{4}
$$

denklem sistemi elde edilir. $m,n$ verildiğinde $h,k$ çözülür.

Şimdi $x^3+6x-2=0$ denklemi için $m=6,n=-2$ olup $(4)$ sisteminden hemen $h=1$ bulunur. $6=- 3\sqrt[3]{1^2-k}$ denkleminden $k=9$ elde edilir. Böylece denklemin bir kökü $x=\sqrt[3]{4}+ \sqrt[3]{-2}$ dir. Bu değerden başka denklemin reel kökü yoktur. Zira, $f(x)=x^3+6x-2$ artan bir fonksiyondur, her değeri yalnızca bir kez alır.

Şimdi de $y^3-6x+6=0$ denklemi için $m=-6,n=6$ olup $(4)$ sisteminden $h=-3$ tür. $-6=- 3\sqrt[3]{(-3)^2-k}$ denkleminden $k=1$ bulunur. Bu denklemin tek reel kökü $y=\sqrt[3]{-2}+ \sqrt[3]{-4}$ tür. Sonuç olarak $$x+y=-2\sqrt[3]{2}$$ elde edilir.


Önemli Bir Not:

$(1)$ denkleminin $(2)$ formunda bir kökünü bulduktan sonra diğer kökleri bulmak çok basittir. $\epsilon = \dfrac{-1+i\cdot \sqrt3 }{2}$ sayısı $1$ in karmaşık sayılardaki bir küp kökü olmak üzere  diğer kökler

$$ \begin{array}{lcl}
x_2  & = & \epsilon \sqrt[3]{h+\sqrt{k}} + {\epsilon}^2\sqrt[3]{h-\sqrt{k}}  \\
x_3  & = &  {\epsilon}^2 \sqrt[3]{h+\sqrt{k}} + \epsilon\sqrt[3]{h-\sqrt{k}}
\end{array}
$$
dir. Eğer $k>0$ ise $x_1$ kökü reel sayı olurken $x_2$ ve $x_3$ reel değildir.
Uğraşınca çözebileceğim zorlukta olan soruları çözmeyi severim.

 


Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 
SimplePortal 2.3.3 © 2008-2010, SimplePortal