Gönderen Konu: $\cos{t}$'yi ne zaman hesaplayabiliriz?  (Okunma sayısı 2452 defa)

Çevrimdışı Metin Can Aydemir

  • G.O Genel Moderator
  • Geo-Maniac
  • ********
  • İleti: 1.507
  • Karma: +15/-0
$\cos{t}$'yi ne zaman hesaplayabiliriz?
« : Ağustos 22, 2022, 12:36:36 öö »
Soru: $t$ bir tamsayı olmak üzere $\cos{t^\circ}$ veya $\sin{t^\circ}$ gibi trigonometrik fonksiyonların değerlerini ne zaman tam olarak bulabiliriz?

Örnek: $t=15, 30, 45$ gibi birçok değer için $\cos{t^\circ}$ veya herhangi bir trigonometrik fonksiyonu yaklaşım kullanmadan, tam olarak hesaplayabiliyoruz fakat $t=100$ için hesaplayamıyoruz. Karmaşık sayı olan $i$'yi kullanarak elde edilen sayılar var ama karmaşık sayı kullanmadan elde edilebilen bir ifade maalesef yok.
Gerçek hikayeler aslında söylenmeyenlerdir.

Çevrimdışı Metin Can Aydemir

  • G.O Genel Moderator
  • Geo-Maniac
  • ********
  • İleti: 1.507
  • Karma: +15/-0
Ynt: $\cos{t}$'yi ne zaman hesaplayabiliriz?
« Yanıtla #1 : Ağustos 23, 2022, 04:06:24 öö »
İddia: $3\mid t$ ise trigonometrik değerleri sadece dört işlem ve kök alma ile ifade edebiliriz, aksi taktirde edemeyiz.

Öncelikle $a^\circ$ ve $b^\circ$ için trigonometrik fonksiyonları biliyorsak herhangi $k,t$ tamsayıları için $ak$ ve $bt$ için de hesaplayabiliriz. Dolayısıyla $ak+bt$ değerlerini hesaplayabiliriz. $15^\circ$ ve $18^\circ$ değerlerini bildiğimizden $3$ dereceyi de hesaplayabiliriz. Hatta hesaplayalım. $$\cos(3^\circ)=\cos(18^\circ-15^\circ)=\cos{18^\circ}\cos{15^\circ}+\sin{18^\circ}\sin{15^\circ}=\dfrac{\sqrt{5+\sqrt{5}}}{2\sqrt{2}}\cdot\dfrac{1+\sqrt{3}}{2\sqrt{2}}+\dfrac{\sqrt{5}-1}{4}\cdot \dfrac{\sqrt{3}-1}{2\sqrt{2}}$$ olur. Yani $3$'ün katı tüm değerleri için trigonometrik fonksiyonları hesaplayabiliriz. Eğer $3$'ün katı olmayan bir $t$ tamsayı değeri için $\cos{t^\circ}$'yi hesaplayabiliyorsak, o halde $3x+ty=1$ olacak şekilde $x$ ve $y$ tamsayıları olduğundan $1^\circ$ derece için de hesaplayabiliriz.

Ancak Gauss teoremi der ki bir düzgün $n$-gen sadece cetvel ve pergelle çizilebiliyorsa $p_i$'ler fermat asalı olmak üzere $n=2^kp_1p_2\cdots p_t$ formatında olmalıdır, tersi de doğrudur. Yani bir $360$-gen pergel ve cetvel ile çizilemez. Eğer $1^\circ$ derece için $\cos{1^\circ}$ değerini sadece dört işlem ve kök alma ile ifade edebilseydik, $1^\circ$ dereceyi de cetvel ve pergelle oluşturabilirdik ve dış açısı $1^\circ$ derece olan $360$-geni çizebilirdik. Dolayısıyla $\cos{1^\circ}$ değeri bu formatta olamaz. Buradan da çelişki elde ederiz.

Sonuç olarak $3\mid t$ değilse $\cos{t^\circ}$'i dört işlem ve kök alma ile elde edemiyoruz. Peki küp kök alma işlemi ile elde edebilir miyiz?
Gerçek hikayeler aslında söylenmeyenlerdir.

 


Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 
SimplePortal 2.3.3 © 2008-2010, SimplePortal