Gönderen Konu: Tübitak Lise Takım Seçme 1998 Soru 6  (Okunma sayısı 4197 defa)

Çevrimdışı Lokman Gökçe

  • Lokman Gökçe
  • Administrator
  • Geo-Maniac
  • *********
  • İleti: 3.801
  • Karma: +26/-0
  • İstanbul
Tübitak Lise Takım Seçme 1998 Soru 6
« : Ağustos 08, 2013, 05:37:49 ös »
$f(x_{1},\ldots ,x_{n})$ katsayıları tam sayılar ve derecesi $n$ den küçük olan bir polinom olsun. $N$, $f(x_{1},\ldots ,x_{n})\equiv 0 \pmod {13}$ denkliğini ve $1\leq i \leq n$ için $0\le x_{i} < 13$ koşulunu sağlayan $(x_{1}, x_2, \ldots ,x_{n})$ sıralı $n$ lilerinin sayısı ise, $13 \mid N$ olduğunu gösteriniz.
« Son Düzenleme: Ocak 27, 2024, 12:11:37 öö Gönderen: geo »
Uğraşınca çözebileceğim zorlukta olan soruları çözmeyi severim.

Çevrimdışı geo

  • Administrator
  • Geo-Maniac
  • *********
  • İleti: 2.786
  • Karma: +10/-0
Ynt: Tübitak Lise Takım Seçme 1998 Soru 6
« Yanıtla #1 : Aralık 17, 2023, 11:48:05 öö »
(Bu problemdeki tüm denklikler $\bmod 13$ te incelenmiştir.)

İddia: $0 \leq k<12 $ için $$\sum_{x=0}^{12} x^k \equiv 0 $$
İspat: $k=0$ durumu açıktır, bu nedenle $k>0$ durumunu ele alalım. $g$, $\bmod 13$ te bir ilkel kök olsun; o zaman $g, 2g, \ldots, 12g$ sayıları $\{1,2, \ldots, 12\}$ kümesini oluşturur. Bu nedenle $$
\sum_{x=0}^{12} x^k \equiv \sum_{x=0}^{12}(g x)^k=g^k \sum_{x=0}^{12} x^k ;$$ $g^k \not \equiv 1$ olduğu için $\sum_{x=0}^{12} x^k \equiv 0$ olmalıdır. Bu, iddiamızı kanıtlar. $\blacksquare$

Şimdi, $S=\left\{\left(x_1, \ldots, x_n\right) \mid 0 \leq x_i \leq 12\right\}$ kümesini düşünelim. $f\left(x_1, \ldots, x_n\right) \not \equiv 0$ olan $n$-lilerin sayısının $13$'e bölünebilir olması yeterlidir, çünkü $|S|=13^n$ sayısı $13$ ile bölünebilir. Şu toplamı ele alalım:
$$
\sum_{\left(x_1, \ldots, x_n\right) \in S}\left(f\left(x_1, \ldots, x_n\right)\right)^{12} .
$$
Bu toplam, $f\left(x_1, \ldots, x_n\right) \not \equiv 0$ olan $n$-lilerin sayısını sayar, çünkü Fermat'ın Küçük Teoremi'ne göre
$$
\left(f\left(x_1, \ldots, x_n\right)\right)^{12} \equiv \begin{cases}1, & f\left(x_1, \ldots, x_n\right) \not \equiv 0 \text { ise } \\ 0, &  f\left(x_1, \ldots, x_n\right) \equiv 0 \text { ise }\end{cases}
$$
Öte yandan, $\left(f\left(x_1, \ldots, x_n\right)\right)^{12}$'yi uygun $N, c_j, e_{j i}$ sayıları ile aşağıdaki gibi açabiliriz: $$
\left(f\left(x_1, \ldots, x_n\right)\right)^{12}=\sum_{j=1}^N c_j \prod_{i=1}^n x_i^{e_{j i}}
$$ $f$'nin toplam derecesi $n$'den küçük olduğundan, her $j$ için $e_{j 1}+e_{j 2}+\cdots+e_{j n}<12n$ olmalıdır, bu nedenle her $j$ için $e_{j i}<12$ olan bir $i$ vardır. O halde, iddiamıza göre
$$
\sum_{\left(x_1, \ldots, x_n\right) \in S} c_j \prod_{i=1}^n x_i^{e_{j i}}=c_j \prod_{i=1}^n \sum_{x=0}^{12} x^{e_{j i}} \equiv 0
$$ dır; çünkü çarpımın içindeki toplamlardan biri $0$'dır. Bu nedenle
$$
\sum_{\left(x_1, \ldots, x_n\right) \in S}\left(f\left(x_1, \ldots, x_n\right)\right)^{12}=\sum_{\left(x_1, \ldots, x_n\right) \in S} \sum_{j=1}^N c_j \prod_{i=1}^n x_i^{e_j i} \equiv 0
$$ olur. Böylece $f\left(x_1, \ldots, x_n\right) \not \equiv 0$ olan $n$ lilerin sayısı $13$'e bölünebilir ve çözüm tamamlanır.

Kaynak: Mathematical Olympiads Problems and Solutions from Around the World 1998-1999, Syf. 152-153.

 


Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 
SimplePortal 2.3.3 © 2008-2010, SimplePortal