Tübitak Lise 1. Aşama - 2013 Çözümleri
1
$|AC|>|AB|$ olan bir $ ABC$ üçgeninin iç teğet çemberinin merkezi $ I$ ve ağırlık merkezi $G$ olmak üzere, $IG$ ve $BC$ doğruları birbirine paralel, $|BC|= 2$, ve $ Alan(ABC)= \dfrac{3\sqrt{5}}{8}$ ise $|AB|$ nedir?
$
\textbf{a)}\ \dfrac{9}{8}
\qquad\textbf{b)}\ \dfrac{11}{8}
\qquad\textbf{c)}\ \dfrac{13}{8}
\qquad\textbf{d)}\ \dfrac{15}{8}
\qquad\textbf{e)}\ \dfrac{17}{8}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{A}$
$AM$ kenarortay, $AN$ açıortay olsun.
$IG\parallel BC$ olduğu için $$\dfrac{AG}{GM}=\dfrac{AI}{IN}=\dfrac{AB}{BN}=\dfrac{AC}{CN}=\dfrac{AB+AC}{BN+CN}=2\Rightarrow AB+AC=4$$ $AB=x$ ve $AC=4-x$ dersek, Heron formülünden $$\sqrt {3\cdot 1 \cdot (3-x) \cdot (x-1)} = \dfrac{3\sqrt 5}8 \Rightarrow (3-x)(x-1) = \dfrac {15}{8} = \dfrac {15}{8}\cdot \dfrac {1}{8}$$ Sol taraf toplamları $2$ olan iki sayının çarpımı sağ taraf da toplamları $2$ olan iki sayının çarpımı. O halde $x - 1 = \dfrac 18$ ya da $x-1 = \dfrac {15}{8}$. $AB<AC$ olduğu için $x = \dfrac 98$.
2
$p,q $ asal sayılar ve $ n $ pozitif bir tam sayı olmak üzere $$ \dfrac{1}{p}+\dfrac{2013}{q}=\dfrac{n}{5} $$ eşitliğini sağlayan kaç $ (p,q,n)$ üçlüsü vardır?
$
\textbf{a)}\ 7
\qquad\textbf{b)}\ 6
\qquad\textbf{c)}\ 5
\qquad\textbf{d)}\ 4
\qquad\textbf{e)}\ 3
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{A}$
$$(q + 2013p)=\dfrac {npq}5 \Rightarrow \left(1 + \dfrac {2013p}q\right) = \dfrac {np}5$$
- $q\neq 5$ ise $5 | np$ ve $q | 2013p$ yani $q\in \{3,11,61,p\}$ olacaktır.
$5 = \dfrac{np}{1+\dfrac{2013p}q}$
$q \in \{3,11,61\}$ için $\left(1+\frac{2013p}q, p\right) = 1$ olduğu için $p=5$ olmalı.
- $p=q$ için $5 = \dfrac{np}{2014}$.
$2\cdot 19 \cdot 53 \cdot 5 = np \Rightarrow p \in {2,5,19,53}$.
- $q=5$ için $5+2013p = np \Rightarrow 5 = (n-2013)p \Rightarrow p=5$ çözümü yukarıda ele alınmıştı.
$p,q$ değerlerine göre $n$ elde edileceği için sorudaki eşitliği sağlayan $(p,q)$ ikilileri $(5,3)$, $(5,11)$, $(5,61)$, $(2,2)$, $(5,5)$, $(19,19)$, $(53,53)$ olmak üzere $7$ tanedir.
3
Katsayıları $ \{0,1,2,3,4,5\} $ kümesine ait olan bir polinomun $x-6$ ile bölümünden kalan $2013$ ise $x$ in katsayısı en az kaç olabilir?
$
\textbf{a)}\ 5
\qquad\textbf{b)}\ 4
\qquad\textbf{c)}\ 3
\qquad\textbf{d)}\ 2
\qquad\textbf{e)}\ 1
$
Çözüm 1:
Yanıt: $\boxed{A}$
$P(x) = (x-6)Q(x) + 2013 \Rightarrow P(6)=2013$ olur.
$P(x) = \overbrace{a_nx^n + a_{n-1}x^{n-1} + \dots + a_2x^2}^{x^2R(x)} + a_1x+ a_0$ diyelim.
$P(6) = 36R(6) + 6a_1 + a_0 = 2013$ eşitliğini $\bmod {6}$ da incelersek $a_0 = 6k + 3$, sorudaki kısıttan dolayı da $a_0 = 3$ çıkar.
$P(6) = 36R(6) + 6a_1 + 3 = 2013 \Rightarrow 6a_1 = 2010 - 36R(6) \geq 2010 - 55\cdot 36 = 30 \Rightarrow a_1 \geq 5$
Çözüm 2:
Yanıt: $\boxed{A}$
$P(x) = (x-6)Q(x) + 2013 \Rightarrow P(6)=2013$ olur.
$P(x) = a_nx^n + a_{n-1}x^{n-1} + \dots + a_2x^2 + a_1x+ a_0$ ifadesinde $x=6$ ve katsayılar $6$'dan küçük olduğu için $P(6)$ ile $6$ tabanında bir sayı gösteriliyor.
Bu durumda $P(6)=(2013)_{10}=(13153)_6$ olduğu için $a_1 = 5$ çıkacaktır.
4
$1,2,...,49$ sayıları $7\times 7$ bir satranç tahtasının birim karelerine, ardışık sayılar ortak bir kenar paylaşan birim karelerde yer alacak biçimde yazıldığında bir satırda en fazla kaç asal sayı olabilir?
$
\textbf{a)}\ 7
\qquad\textbf{b)}\ 6
\qquad\textbf{c)}\ 5
\qquad\textbf{d)}\ 4
\qquad\textbf{e)}\ 3
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
Satranç tahtasında siyah bir kareye tek sayı yerleştirirsek, bir sonraki (çift) sayı, beyaz kareye gelecek. Yani $1$ sayısı hangi renkte karedeyse, diğer tüm tek sayılar o renkte karede olmalı. Bir satırdaki $7$ karenin, $4$ ü aynı renktedir. O zaman bir satırda en fazla $4$ kareye tek sayı gelebilir. Yani bir satıra en fazla $4$ tek asal sayı yerleştirilebilir. $2$ çift bir asal olduğu için, bir satırda en fazla $5$ asal sayı olabilir.
Bundan sonrası $5$ asal sayının yer aldığı bir örnek bulmak.
$$\begin{array}{|c|c|c|c|c|c|c|}
\hline {\color{red}{3}} & {\color{red}{2}} & {\color{red}{11}} & 12 & {\color{red}{13}} & 18 & {\color{red}{19}} \\
\hline 4 & {\color{blue}{1}} & 10 & 9 & 14 & 17 & 20 \\
\hline 5 & 6 & 7 & 8 & 15 & 16 & 21 \\
\hline & & & & & \dots & 22 \\
\end{array}$$
5
$[BC]$ kenarının uzunluğu $11$ olan $ABC$ üçgeninin bu kenarı üstünde bir $D$ noktası $|BD|=8$ olacak biçimde alınıyor. $C$ ve $D$ noktalarından geçen çember $AB$ doğrusuna bir $E$ noktasında teğettir. $B$'den geçen ve $DE$ doğrusuna dik olan doğru üzerinde bulunan bir $P$ noktası için $|PE|=7$ ise, $|DP|$ kaçtır?
$
\textbf{a)}\ 5
\qquad\textbf{b)}\ 4
\qquad\textbf{c)}\ 3
\qquad\textbf{d)}\ 2
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Çemberde kuvvetten $BE^2=BD\cdot BC\Rightarrow BE^2=88$.
$ED\bot BP$ olduğu için $BE^2-BD^2=EP^2-PD^2\Rightarrow 88-64=49-DP^2\Rightarrow DP=5$.
6
$5$ tabanına göre yazılımında $3$ ve $4$ rakamları geçmeyen en küçük $111. $ pozitif tam sayı nedir?
$
\textbf{a)}\ 760
\qquad\textbf{b)}\ 756
\qquad\textbf{c)}\ 755
\qquad\textbf{d)}\ 752
\qquad\textbf{e)}\ 750
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
$5$ tabanına göre yazılımında $3$ ve $4$ rakamları geçmeyen en küçük $111.$ pozitif tam sayı ile $3$ tabanına göre en küçük $111.$ pozitif tam sayı yazılış bakımından aynıdır. $3$ tabanındaki $111.$ sıradaki pozitif tam sayıyı bulmak için $(x)_3=111$ denklemini çözeriz. $(11010)_3=111$ dir. O halde cevabımız $(11010)_5=755$ olur.
7
$x^4-8x^3+13x^2-24x+9=0$ denkleminin gerçel köklerinin toplamı nedir?
$
\textbf{a)}\ 8
\qquad\textbf{b)}\ 7
\qquad\textbf{c)}\ 6
\qquad\textbf{d)}\ 5
\qquad\textbf{e)}\ 4
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{B}$
$x^4-8x^3+13x^2-24x+9=(x^2 + ax+ b)(x^2+cx+d) = 0$ şeklinde olmalı.
$$\begin{array}{ccccccccc}
x^4 &+& ax^3 &+& bx^2 \\
&+&cx^3 &+& acx^2 &+& bcx \\
&&&+&dx^2 &+& adx &+& bd \\ \hline
x^4 &-& 8x^3 &+& 13x^2 &-& 24x &+& 9
\end{array}$$
ve
$$\begin{array}{rcl}
a+c &=& -8 \\
b+d+ac &=& 13 \\
bc+ad &=& -24 \\
bd &=& 9
\end{array}$$
Üçüncü dereceden denklemlerin çözümünü nasıl deneyerek yapıyorsak, bunu da deneyeceğiz. $bd=9$ da, $b=d=3$ olarak alırsak, $a+c=-8$ ile $bc+ad=-24$ ün uyumlu olduğunu görürüz. $b+d+ac=13$'te yerine yazarsak $ac=7$ ve $a+c=-8$ denklemlerinin ortak çözümünde $a=-1, c=-7$ nin bir çözüm olduğunu görebiliriz. O halde sorudaki ifadeyi $$x^4-8x^3+13x^2-24x+9=(x^2 - x+ 3)(x^2-7x+3) = 0$$ şeklinde çarpanlarına ayırabiliriz.
$x^2-x+3 = 0$ ın gerçel kökü yoktur. Bu durumda, $x^4-8x^3+13x^2-24x+9= 0$ denkleminin gerçel kökleri sadece $(x^2-7x+3) = 0$ dan gelecektir. O halde, denklemin gerçel kökleri toplamı $7$ dir.
8
Köşeleri, verilen bir düzgün yirmigenin köşelerinden dördünde yer alan kaç deltoid vardır?
$
\textbf{a)}\ 105
\qquad\textbf{b)}\ 100
\qquad\textbf{c)}\ 95
\qquad\textbf{d)}\ 90
\qquad\textbf{e)}\ 85
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{E}$
Yirmigenimiz $A_1A_2\dots A_{20}$ olsun.
Simetri ekseni $A_1A_{11}$ olan $9$ deltoid vardır. ($A_2A_{20},A_3A_{19}, \dots, A_{10}A_{12}$ diğer köşegenler)
Benzer şekilde $A_2A_{12}$ simetri eksenine sahip deltoid sayısı da $9$ dur.
Bu durumda $A_1A_{11}, A_2A_{12}, \dots, A_{10}A_{20}$ simetri eksenleri için $9\cdot 10 = 90$ deltoid vardır.
Peki bu $90$ deltoidden aynı olanlar var mı?
Deltoid eşkenar dörtgen olduğu için iki simetri ekseni olacaktır. Bu durumları çıkarmamız gerekiyor.
$A_1A_6A_{11}A_{16}$ deltoidinin iki simetri ekseni var. Bu deltoid hem $A_1A_{11}$ simetri ekseni için sayıldı, hem de $A_6A_{16}$ simetri ekseni için sayıldı.
$A_2-A_7$, $A_3-A_8$, $A_4-A_9$ ve $A_5-A_{10}$ nokta çiftleri ile başlayan eşkenar dörtgenlerde de aynı durum söz konusu. Bu durumda aradığımız cevap $90 - 5 = 85$ tir.
9
$ABC$ üçgeninde $|AB|=18$, $|AC|=24$ ve $m(\widehat{BAC})=150^\circ$ dir. $D$ noktası $[AB]$, $E$ noktası $[AC]$ ve $F$ noktası $[BC]$ kenarları üstünde olmak üzere, $|BD|=6, |CE|=8$ ve $|CF|=2|BF|$ dir. $ABC$ üçgeninin diklik merkezi $H$ noktasının $D$, $E$ ve $F$ noktalarına göre simetrikleri sırasıyla, $H_1, H_2$ ve $H_3$ noktaları ise, $H_1H_2H_3$ üçgeninin alanı nedir?
$
\textbf{a)}\ 70
\qquad\textbf{b)}\ 72
\qquad\textbf{c)}\ 84
\qquad\textbf{d)}\ 96
\qquad\textbf{e)}\ 108
$
Çözüm:
$H$ merkezli homotetiden dolayı, $H_1H_2H_3$ üçgeni ile $DEF$ üçgeninin benzerlik oranı $\dfrac{1}{2}$ dir.
Yani, $\left[H_1H_2H_3\right]=4\left[DEF\right]=2\left[ADE\right]=2\cdot \left(\dfrac{1}{2}\cdot 12\cdot 16\cdot {\sin {150}^{\circ }\ }\right)=96$.
10
$n$ den küçük ve $n$ ile aralarında asal olan tam olarak $20$ tane pozitif tek tam sayı bulunmasını sağlayan kaç $n$ pozitif tam sayısı vardır?
$
\textbf{a)}\ 5
\qquad\textbf{b)}\ 4
\qquad\textbf{c)}\ 3
\qquad\textbf{d)}\ 2
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
$n$ çift olsun. Bu durumda, $n$ ile aralarında asal olan tüm sayılar tek olacaktır. O zaman $\varphi(n) = 20$ olacak.
$n=2^{a}p_1^{a_1}\cdots p_k^{a_k} \Rightarrow \varphi(n) = 2^{a-1}p_1^{a_1-1}\cdots p_k^{a_k-1}(p_1-1)\cdots(p_k-1) = 2^2\cdot5$.
$a>2$ sağlamaz; çünkü tüm $p_i - 1$ sayıları çiftir. O halde $a = 1$ veya $a=2$ .
$a = 2$ için, $p_1^{a_1-1}\cdots p_k^{a_k-1}(p_1-1)\cdots(p_k-1) = 10$. Bu durumda $n$ nin $2$ veya daha fazla tek asal çarpanı olamaz; çünkü $4\nmid 10$. Bu durumda, $p_1 = 11$ ve $\boxed{n=2^2\cdot 11 = 44}$ olur.
$a = 1$ için, $p_1^{a_1-1}\cdots p_k^{a_k-1}(p_1-1)\cdots(p_k-1) = 20$. Bu durumda $n$ nin $3$ veya daha fazla tek asal çarpanı olamaz; çünkü $8 \nmid 20$.
$1$ adet tek asal çarpan ($p$) için, $p^{a-1}(p-1) = 10 \Rightarrow \boxed{n=2\cdot 5^2 = 50}$
$2$ adet tek asal çarpan için, $p_1^{a_1 - 1}p_2^{a_2 - 1}(p_1 - 1)(p_2 - 1) = 20$.
$(p_1 - 1)(p_2 - 1) = 4k \geq 8$
$\Rightarrow p_1^{a_1 - 1}p_2^{a_2 - 1}k = 5 \Rightarrow k=5, a_1=a_2=1$.
$(p_1-1)(p_2-1)=20 \Rightarrow \boxed{n=2\cdot 3 \cdot 11 = 66}$.
$n$ tek olsun. $(a,n)=1$ ise, $(n-a, n)=1$ olacaktır. $a$ tek ise, $n-a$ çifttir. $a$ çift ise, $n-a$ tektir. Bu durumda $n$ ile aralarında asal tek sayıların sayısı, $n$ ile aralarında asal çift sayıların sayısına eşittir. O zaman, $\varphi(n) = 40$ tır.
$n$ nin $2$ den daha fazla asal böleni olamaz; çünkü $\varphi(n) \geq (3-1)(5-1)(7-1) = 48 > 40$.
$n$ nin bir asal böleni varsa, $p_1^{a_1 - 1}(p_1 - 1) = 40$ olacak. $p_1$ tek olduğu için, $p_1 = 8k + 1$. $a_1>1$ sol tarafı $40$ tan büyük yapar. O halde $a_1 = 1$ ve $p_1=\boxed{n=41}$
$n$ nin iki asal böleni varsa, $p_1^{a_1 - 1}p_2^{a_2 - 1}(p_1 - 1)(p_2 - 1) = 40$. $(p_1-1)(p_2-1) = 4k \geq 8$.
$\Rightarrow p_1^{a_1 - 1}p_2^{a_2 - 1}\cdot 4k = 40 \Rightarrow p_1^{a_1 - 1}p_2^{a_2 - 1}k = 10$.
$k=2$ ise, asal çarpanlardan biri $5$, $5$ in üssü $2$ ve diğer asal çarpanların üssü $1$ olmalı.
$5 \cdot (5-1)(p-1) = 40 \Rightarrow p-1=2 \Rightarrow p =3$. So $\boxed{n=3\cdot 5^2 = 75}$.
$k=5$ olamaz; çünkü $p_1^{a_1 - 1}p_2^{a_2 - 1}=2 $ olması mümkün değil.
$k=10$ ise, $p_1^{a_1 - 1}p_2^{a_2 - 1}=1 \Rightarrow a_1=a_2=1$. $(p_1-1)(p_2-1) = 40 \Rightarrow p_1 = 5, p_2 = 11 \Rightarrow \boxed{n=5\cdot 11 =55}$.
Toplamda $\boxed{6}$ farklı pozitif tam sayı elde edilmiş oldu.
11
$x^4+y^4+2x^2y+2xy^2+2=x^2+y^2+2x+2y$ eşitliğinin sağlayan kaç $(x, y)$ gerçel sayı ikilisi vardır?
$
\textbf{a)}\ 6
\qquad\textbf{b)}\ 5
\qquad\textbf{c)}\ 4
\qquad\textbf{d)}\ 3
\qquad\textbf{e)}\ 2
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
$(x^2 + y - 1)^2 = x^4 + y^2 + 1 + 2x^2y - 2y - 2x^2$
$(y^2 + x - 1)^2 = y^4 + x^2 + 1 + 2xy^2 - 2x - 2y^2$
Taraf tarafa toplarsak
$(x^2 + y - 1)^2 + (y^2 + x - 1)^2 = x^4 + y^4 + 2x^2y + 2xy^2 + 2 - x^2 - y^2 - 2x - 2y = 0$
Bu durumda $x^2 = 1 - y$ ve $y^2 = 1 - x$ olmalı.
$x^2 - y^2 = 1-y - (1-x) = (x-y) \Rightarrow (x-y)(x+y-1) = 0$
$x=y$ ise, $x^2 = 1- x \Rightarrow x^2 + x - 1$ den iki gerçel kök çıkacak.
$x+y=1$ ise $x^2 = 1 + x-1=x \Rightarrow x^2 - x = x(x-1)= 0$ den de iki gerçel kök çıkacak.
Bu durumda $(x,y)$ ikililerinin sayısı $4$ tür. Bunları yazalım:
$(0,1)$, $(1,0),\left(\frac{-1+\sqrt 5}{2}\right),\left(\frac{-1-\sqrt 5}{2}\right)$
12
$100$ öğrenci, öğleden önce $50$ tane ikili grup halinde ve öğleden sonra da, yine $50$ tane ikili grup halinde ders çalışıyorlar. Öğleden önceki ve sonraki gruplar nasıl oluşturulursa oluşturulsun, herhangi ikisi gün boyunca hiç birlikte çalışmamış $n$ öğrenci bulunabiliyorsa, $n$ sayısı en çok kaç olabilir?
$
\textbf{a)}\ 42
\qquad\textbf{b)}\ 38
\qquad\textbf{c)}\ 34
\qquad\textbf{d)}\ 25
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{E}$
Öğrenciler $a_{1},a_{2}, \cdots,a_{100}$ olsun.
İlk gruplar $(a_{1},a_{2}),(a_{3},a_{4}),\cdots,(a_{99},a_{100})$ olsun.(Temsili olarak.)
Yine ikinci gruplarda temsili olarak $(a_{1},a_ {100}),(a_{2},a_{99}),\cdots,(a_{50},a_{51})$ olsun. Şimdi gün boyunca birbiriyle hiç çalışmamış $50$ tane öğrenci alınabileceğini gösterelim.
İkinci gruplandırmaya göre ilk ikiliden $a_{1}$'i alalım.İkinciden $a_{2}$ alınamaz çünkü ilk başta çalıştılar dolayısıyla $a_{99}$'u alalım.Üçüncüden $a_{3}$'ü alalım ve bu şekilde almaya devam edelim her gruptan her zaman bir kişi alınabileceği aşikar dolayısıyla $50$ grupta olduğunu varsayarsak $50$ tane birbiriyle hiç çalışmamış öğrenci bulunabilir. Ayrıca bu soru çizgeler yardımıyla da çözülür.
13
Çevrel çemberinin merkezi $O$ olan bir $ABC$ üçgeninin $[BC]$ kenarı üstündeki $D$ ve $E$ noktaları $D$, $B$ ile $E$ arasında yer almak üzere, $|AD|=|DB|=6$ ve $|AE|=|EC|=8$ koşullarını sağlıyor. $ADE$ üçgeninin iç teğet çemberinin merkezi $I$ noktası ve $|AI|=5$ ise, $|IO|$ nedir?
$
\textbf{a)}\ \dfrac{26}{5}
\qquad\textbf{b)}\ 5
\qquad\textbf{c)}\ \dfrac{23}{5}
\qquad\textbf{d)}\ \dfrac{21}{5}
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
$AB$ nin orta dikmesi $D$ den ve $O$ dan, $AC$ nin orta dikmesi de $E$ den ve $O$ dan geçer.
Bu durumda, $AB$ nin orta dikmesi $ADE$ açısının dış açıortayı, benzer şekilde $AC$ nin orta dikmesi de $AED$ açısının dış açıortayıdır. Bu durumda $O$ noktası, $DAE$ üçgeninin $A$ ya karşı dış teğet çemberinin merkezidir. Bu durumda $A,I,O$ doğrusaldır.
$\angle AOD = \dfrac {\angle AED}2 = \angle AEI = \angle IED$ ve $\angle DAO = \angle IAE$ olduğu için $\triangle ADO \sim \triangle AIE$. Dolayısıyla da $$\dfrac {AI}{AE} = \dfrac {AD}{AO} \Rightarrow \dfrac 58 = \dfrac {6}{5+IO} \Rightarrow IO = \dfrac{23}5$$
14
$n$ tam sayısını bölen pozitif tam sayıların sayısı $d(n)$ ile gösterilmek üzere; $64800$ sayısının tüm $k$ pozitif tam sayı bölenleri için, $d(k)$ sayılarının toplamı nedir?
$
\textbf{a)}\ 1440
\qquad\textbf{b)}\ 1650
\qquad\textbf{c)}\ 1890
\qquad\textbf{d)}\ 2010
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
$64800 = 2^5\cdot 3^4 \cdot 5^2$ olduğu için $0\leq a \leq 5$, $0\leq b \leq 4$, $0\leq c \leq 2$ olmak üzere $k = 2^a\cdot 3^b \cdot 5^c$ biçiminde olmalı.
$d(k) = (a+1)(b+1)(c+1)$ olacaktır. $a+1=x$, $b+1=y$, $c+1=z$ şeklinde değişken değiştirirsek $d(k)=xyz$ ve $\sum d(k) = \sum\limits_{x=1}^6\sum\limits_{y=1}^5\sum\limits_{z=1}^3 xyz = \sum\limits_{x=1}^6 x \cdot \sum\limits_{y=1}^5 y \cdot \sum\limits_{z=1}^3z$ olacaktır.
Bu durumda $\sum d(k) = \dfrac{6\cdot 7}{2} \cdot \dfrac{5\cdot 6}{2} \cdot \dfrac{3\cdot 4}{2} = 21 \cdot 15 \cdot 6 = 1890$
15
$[1, 2013]$ aralığında yer alan $n$ gerçel sayısı nasıl seçilirse seçilsin, kenar uzunlukları birbirinden farklı olup bu sayılardan bazılarına eşit olan bir çokgen bulunuyorsa, $n$ en az kaç olabilir?
$
\textbf{a)}\ 14
\qquad\textbf{b)}\ 13
\qquad\textbf{c)}\ 12
\qquad\textbf{d)}\ 11
\qquad\textbf{e)}\ 10
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{B}$
$x<y<z$ sayıları verildiğinde $x+y\leq z$ ise bir üçgen oluşturamıyoruz.
$x<y<z<w$ sayıları verildiğinde $x+y+z \leq w$ ise bir dörtgen oluşturamıyoruz. Hem $x+y\leq z$ hem de $x+y+z\leq w$ ise ne üçgen oluşuyor, ne de dörtgen.
$1< 1+x < 2+2x < 4+4x < \dots < 1024 + 1024x$ sayılarından $a<b<c$ şeklinde üç sayı seçtiğimizde her zaman $a+b<c$ oluyor.
Benzer şekilde dört sayı seçtiğimizde $a+b+c<d$ olacaktır.
$(0,\frac{989}{1024}]$ aralığında bir $x$ sayısı seçildiğinde $1,1+x,2+2x,\dots ,1024+1024x$ sayıları hiçbir şekilde bir çeşitkenar çokgen oluşturmayacak.
Yani $n=12$ olduğunda çeşitkenar çokgenin bulunamadığı $n$ adet sayı seçilebiliyor.
$n=13$ olduğunda seçilen sayılar $1\leq x_1<x_2<\dots <x_{13}\leq 2013$ olsun.
$x_1+x_2+\dots+x_{i-1}>x_i$ olması demek çeşitkenar $i$-gen bulunabilir demek.
Hiçbir $i$ değeri için çeşitkenar çokgen bulunamadığını varsayalım.
$1\leq x_1<x_2$
Her tarafa $x_2$ ekleyelim:
$2\leq x_1+x_2\leq x3$
Her tarafa $x_3$ ekleyelim:
$4\leq x_1+x_2+x_3\leq x_4$
$\vdots$
$2048\leq x_1+x_2+\dots+x_{12}\leq x_{2013}\leq 2013$
olduğu için çelişki elde ettik.
Bu durumda $n=13$ olduğunda en az bir $i$ değeri için $x_1+x_2+\dots+x_{i-1}>x_i$ dir. Yani çeşitkenar $i$-gen bulunabilir.
16
$16$ beyaz ve $4$ kırmızı top her biri $5$ top alabilen $4$ kutuya rastgele dağıtılıyor. Her kutuda tam olarak $1$ kırmızı top olma olasılığı nedir?
$
\textbf{a)}\ \dfrac{5}{64}
\qquad\textbf{b)}\ \dfrac{1}{8}
\qquad\textbf{c)}\ \dfrac{4^4}{\binom{16}{4}}
\qquad\textbf{d)}\ \dfrac{5^4}{\binom{20}{4}}
\qquad\textbf{e)}\ \dfrac{3}{32}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{D}$
$20$ top $4$ kutuya $5$'erli $\binom{20}{5}\cdot \binom{15}{5}\cdot \binom {10}{5}\cdot\binom{5}{5} = \dfrac {20!}{(5!)^4}$ şekilde dağıtılır.
Her kutuya $1$ kırmızı top, $\binom{4}{1} \cdot \binom{3}{1} \cdot \binom{2}{1} \cdot \binom{1}{1} = 4!$ şekilde,
geri kalan $16$ beyaz top, $\binom{16}{4} \cdot \binom{12}{4} \cdot \binom{8}{4} \cdot \binom{4}{4} = \dfrac {16!}{(4!)^4}$ şekilde dağıtılır.
Düzenlersek, $ \dfrac{\frac {16!\cdot 4!} {(4!)^4}}{\frac {20!}{(5!)^4}}= \dfrac {5^4}{\binom{20}{4}}$ olur.
17
Kenar uzunluğu $10$ olan bir $ABC$ eşkenar üçgeninin iç bölgesindeki bir $P$ noktası için $|PA|^2+|PB|^2+|PC|^2=128$ ise, kenar uzunlukları $|PA|, |PB|, |PC|$ olan bir üçgenin alanı nedir?
$\textbf{a)}\ 6\sqrt{3}
\qquad\textbf{b)}\ 7\sqrt{3}
\qquad\textbf{c)}\ 8\sqrt{3}
\qquad\textbf{d)}\ 9\sqrt{3}
\qquad\textbf{e)}\ 10\sqrt{3}
$
Çözüm 1:
Yanıt: $\boxed{A}$
Üçgenin dışarısında $\triangle C'AC\cong \triangle PAB$ olacak şekilde $C'$ noktası alalım. $\angle PAB=\angle C'AC\Rightarrow \angle PAC'={60}^{\circ }$ olacaktır. Bu durumda, $\triangle PAC'$ üçgeni eşkenar olur. $\triangle PC'C$ üçgeninin kenarları $PC'=PA$, $C'C=PB$, $PC$ dir. Bu durumda bize sorulan $\triangle PC'C$ üçgeninin alanıdır.
Benzer şekilde, $\triangle B'BC\cong \triangle PAC$ olacak şekilde üçgenin dışında $B'$ noktası,
$\triangle A'AB\cong \triangle PCB$ olacak şekilde üçgenin dışında $A'$ noktası alalım.
$S=[PAA']=[PCC']=[PBB']$ diyelim.
$[AA'BB'CC']=[ABC]+[A'AB]+[B'BC]+[C'CA]=2[ABC]$ dir.
$[AA'BB'CC']=[BA'P]+[CB'P]+[AC'P]+3S$ dir.
\[\dfrac{x^2\sqrt{3}}{4}+\dfrac{y^2\sqrt{3}}{4}+\dfrac{z^2\sqrt{3}}{4}+3S=2\cdot \dfrac{{10}^2\sqrt{3}}{4}\Rightarrow {(x}^2+y^2+z^2)\sqrt{3}+12S=200\sqrt{3}\Rightarrow 12S=72\sqrt{3}\Rightarrow S=6\sqrt{3}\ \]
Çözüm 2:
(Hasan TUNÇ)
$P$ nin $BC$, $AC$, $AB$ kenarlarına göre simetrikleri sırasıyla, $P_A$, $P_B$, $P_C$ olsun.
Açık şekilde, $AP = AP_B = AP_c$, $BP=BP_A = BP_C$, $CP = CP_A = CP_B$ ve $\angle P_CAP_B = \angle P_ACP_B = \angle P_ABP_C = 120^\circ$.
$\triangle P_BAP_C$ bir $30^\circ - 30^\circ - 120^\circ$ üçgenidir. Dolayısıyla $P_BP_C = AP_B \sqrt 3 = AP \sqrt 3$ tür. Benzer şekilde $P_AP_C = BP\sqrt 3$ ve $P_AP_B = CP \sqrt 3$ tür. Bu durumda soruda sorulan üçgenle $\triangle P_AP_BP_C$ üçgeni benzer, üçgenlerin benzerlik oranı $\dfrac 1{\sqrt 3}$, alanları oranı $\dfrac 13$ tür.
$[AP_BCP_ABP_C] = 2 \cdot [ABC] = 50\sqrt 3$ ve
$[AP_BCP_ABP_C] = [P_AP_BP_C] + [AP_BP_C] + [BP_AP_C] + [CP_AP_B]$
$[AP_BCP_ABP_C] = [P_AP_BP_C] + \dfrac 12 \cdot AP^2 \cdot \dfrac {\sqrt 3}{2} + \dfrac 12 \cdot BP^2 \cdot \dfrac {\sqrt 3}{2} + \dfrac 12 \cdot CP^2 \cdot \dfrac {\sqrt 3}{2} $
$50\sqrt 3 = [P_AP_BP_C] + \dfrac {\sqrt 3}{4} \cdot (AP^2 + BP^2 + CP^2)$
$50\sqrt 3 = [P_AP_BP_C] + 32\sqrt 3 \Rightarrow [P_AP_BP_C] = 18\sqrt 3$
$\triangle P_AP_BP_C$ ile sorulan üçgenin alanları oranı $3$ olacağı için cevap $18\sqrt 3 / 3 = 6\sqrt 3$ tür.
18
$$\binom{2013}{1}+2013 \binom{2013}{3}+2013^2\binom{2013}{5}+\dots +2013^{1006}\binom{2013}{2013}$$ toplamının $41$ ile bölümünden kalan kaçtır?
$\textbf{a)}\ 20
\qquad\textbf{b)}\ 14
\qquad\textbf{c)}\ 7
\qquad\textbf{d)}\ 1
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Sorudaki toplama $A$ diyelim.
$$ \begin{array}{rcl}
(2+1)^{2013} + (2-1)^{2013} &=& 2\cdot {2013 \choose 0} \cdot 2^{2013} + 2\cdot {2013 \choose 2} \cdot 2^{2011} + \dots + 2\cdot {2013 \choose 2012} \cdot 2^{1} \\ \\
&=& {2013 \choose 2013} \cdot 4^{1007} + {2013 \choose 2011} \cdot 4^{1006} + \dots + {2013 \choose 1} \cdot 4^{1} \\ \\
&\equiv& 4A \pmod {41}
\end{array}$$
$4A \equiv 3^{2013} + 1 \equiv (3^4)^{503}\cdot 3 + 1 \equiv (-1)\cdot 3 + 1 \equiv -2 \equiv 80 \pmod {41}$
$\Rightarrow A \equiv 20 \pmod {41}$.
19
$x$ bir gerçel sayı olmak üzere $$\sqrt{x^2-4x+7-2\sqrt{2}}+\sqrt{x^2-8x+27-6\sqrt{2}}$$ ifadesinin alabileceği en küçük değer nedir?
$\textbf{a)}\ 2
\qquad\textbf{b)}\ 3\sqrt{2}
\qquad\textbf{c)}\ 1+\sqrt{2}
\qquad\textbf{d)}\ 2\sqrt{2}
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm 1:
Yanıt: $\boxed{D}$
$x^2 - 4x + 7 - 2\sqrt 2 = x^2 - 4x + 4 + 3 - 2\sqrt 2 = (x-2)^2 + (\sqrt 2 -1 )^2$
$x^2 - 8x + 27 - 6\sqrt 2 = x^2 - 8x + 16 + 11 - 6\sqrt 2 = (x-4)^2 + (3 - \sqrt 2 )^2$ olduğu için
$\sqrt{x^2-4x+7-2\sqrt{2}}+\sqrt{x^2-8x+27-6\sqrt{2}} = \sqrt {(x-2)^2 + (\sqrt 2 - 1)^2} + \sqrt{(x-4)^2 + (3-\sqrt 2) ^2}$
Aslında bu klasik bir geometri problemi.
Koordinat düzleminde $P(2,\sqrt 2 -1)$ ve $Q(4, 3-\sqrt 2)$ noktaları alınıyor. $x$-ekseni üzerinde $|PX| + |QX|$ toplamını en küçük yapan $X(x,0)$ noktasını bulunuz.
Nasıl çözüyoruz?
$P$ nin $x$-eksenine göre simetriği $P'(2, 1 - \sqrt 2)$ olsun. $P'X=PX$ olduğu için $PX+QX$ i minimum yapan $X$ noktası $P'X + QX$ i de minimum yapacak. $P'X + QX$ ifadesi $P', X,Q$ doğrusal olduğunda minimum olur. O halde $\min(PX+QX) = P'Q = \sqrt {(4-2)^2 + (3 - \sqrt 2 - (1- \sqrt 2))^2 } = \sqrt 8 = 2\sqrt 2$.
Çözüm 2:
Yanıt: $\boxed{D}$
Minkowski Eşitsizliği'ni kullanacağız. Çözümün anlaşılabilirliği için eşitsizlikten bahsedelim. $a_{ij}$ pozitif reeller, $r>s$ ise sıfır olmayan reel sayılar olmak üzere
$$\left(\sum_{j=1}^{m}{\left(\sum_{i=1}^{n}{a^{r}_{ij}}\right)^{s/r}}\right)^{1/s}\geq \left(\sum_{i=1}^{n}{\left(\sum_{j=1}^{m}{a_{ij}^{s}}\right)^{r/s}}\right)^{1/r}$$
olduğunu belirtir. Bu çözümde kullanacağımız hali ise $s=1$, $r=2$, $m=2$ ve $n=2$ yani
$$\sqrt{a_1^2+a_2^2}+\sqrt{b_1^2+b_2^2}\geq \sqrt{\left(a_1+b_1\right)^2+\left(a_2+b_2\right)^2}$$
Buna göre sorudaki ifade şöyle yazılabilir
$$\sqrt{(x-2)^2+(\sqrt{2}-1)^2}+\sqrt{(4-x)^2+(3-\sqrt{2})^2}$$
$$\overbrace{\geq}^{Minkowski} \sqrt{(x-2+4-x)^2+(\sqrt{2}-1+3-\sqrt{2})^2}=2\sqrt{2}$$
elde edilir. Eşitlik durumu $x=\sqrt{2}+1$ için sağlanır.
20
Ağırlıkları $1, 2,..., 2013$ gram olan $2013$ taşın her birinin üstüne $1, 2,..., 2013$ sayılarından biri, her sayı tam olarak bir kez kulanılarak yazılıyor. Sayılar nasıl yazılırsa yazılsın, tüm taşların üstünde kendi ağırlıklarının yazılıp yazılmadığı, sol kefesindeki ağırlıktan sağ kefesindeki ağırlığın çıkarılmasının sonucunu gösteren iki kefeli bir tartı $k$ kez kullanılarak kontrol edilebiliyorsa, $k$ en az kaç olabilir?
$\textbf{a)}\ 15
\qquad\textbf{b)}\ 12
\qquad\textbf{c)}\ 10
\qquad\textbf{d)}\ 7
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{\text{D}}$
Taşlara $2187-2013 = 174$ tane sıfır ağırlıklı taş ekleyerek taş sayısını $3^7 = 2187$ olarak alalım. Taşları her biri $729$ taştan oluşan en hafif, orta ve en ağır gruba bölelim, hafif grubu sol kefeye, ağır grubu sağ kefeye yerleştirelim. Tartı yanlış bir ağırlık olduğunu kanıtlamıyorsa, bu üç grubu aynı kuralla üçer gruba ayıralım ve en hafif üç grubu sol kefeye, en ağır üç grubu ise sağ kefeye yerleştirelim. Tartı yanlış bir ağırlık olduğunu kanıtlamıyorsa, benzer şekilde devam edelim. Yedinci tartı sonucunda $2187$ tane birer elemanlı grup elde edeceğiz. Şimdi $7$ den daha az tartıyla yapılamayacağını gösterelim. Her tartı için üç grup tanımlanıyor. Bu grupların birinde ilk tartı sonucunda bir grupta en az $2013/3 = 671$, ikinci tartı sonucunda en az $224$, üçüncü tartı sonucunda en az $75$, dördüncü tartı sonucunda en az $25$, beşinci tartı sonucunda en az $9$, altıncı tartı sonucunda en az $3$ eleman olacak. Bu $3$ taşın üstüne yazılmış sayıların doğru olup olmadığı kontrol edilmemiş olacaktır.
Kaynak:
Tübitak Ulusal Matematik Olimpiyatı Soru ve Çözümleri
21
$m(\widehat{C})=90^\circ$ olan bir $ABC$ dik üçgeninin $[AB]$ kenarı üstündeki $D$ ve $E$ noktaları $|AD|=|AC|$ ve $|BE|=|BC|$ koşullarını sağlıyor. $AEC$ ve $BDC$ üçgenlerinin çevrel çemberlerinin ikinci kez kesiştiği $F$ noktası için $|CF|=2$ ise, $|ED|$ nedir?
$
\textbf{a)}\ \sqrt{2}
\qquad\textbf{b)}\ 1+\sqrt{2}
\qquad\textbf{c)}\ 2
\qquad\textbf{d)}\ 2\sqrt{2}
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{D}$
$ABC$ üçgeninin iç merkezi $I$ olsun.
$\angle BFC=\angle BDC={90}^{\circ }+\dfrac{\angle A}{2}$ olduğu için $I$ noktası, $BDC$ yayı üzerindedir.
$\angle CFA=\angle CEA={90}^{\circ }+\dfrac{\angle B}{2}$ olduğu için $I$ noktası, $AEC$ yayı üzerindedir.
$\angle BFA={360}^{\circ }-\left({90}^{\circ }+\dfrac{\angle A}{2}+{90}^{\circ }+\dfrac{\angle B}{2}\right)={135}^{\circ }={90}^{\circ }+\dfrac{\angle C}{2}$ olduğu için $I$ noktası, $BFA$ yayı üzerindedir.
Bu üç yayın bir tek kesişim noktası var. O da $F$. Demek ki, $I=F$. Bu durumda $BF$ açıortay olduğu için $DF=FC=2$, $AF$ açıortay olduğu için $FE=FC=2$.
$CF$ açıortay olduğu için, $\angle BCF=\angle FDE={45}^{\circ }$. $DFE$ ikizkenar dik üçgeninde, $DE=2\sqrt{2}$ dir.
22
$n^4+2n^3-20n^2+2n-21$ sayısı, $0\le n\lt2013$ koşulunu sağlayan kaç $n$ tam sayısı için, $2013$ ile bölünür?
$
\textbf{a)}\ 6
\qquad\textbf{b)}\ 8
\qquad\textbf{c)}\ 12
\qquad\textbf{d)}\ 16
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
$(n^2+1)(n^2 + 2n - 21) \equiv (n^2 + 1)\left ((n+1)^2 - 22\right ) \equiv 0 \pmod {3 \cdot 11 \cdot 61}$
$\bmod 3$ için, $n \equiv 0,1$.
$\bmod 11$ için,
$n^2 \equiv -1 \pmod {11}$ denkliğinin çözümü yok.
$(n+1)^2 - 22 \equiv 0 \pmod {11} \Rightarrow n \equiv 10$.
$\bmod 61$ için,
$n^2 \equiv -1 \equiv 122 - 1 \equiv 121 \pmod {61} \Rightarrow n\equiv \pm 11 \pmod {61}$.
$(n+1)^2 - 22 \equiv 0 \equiv 122 \pmod {61} \Rightarrow (n+1)^2 \equiv 144 \pmod {61}$
$\Rightarrow n+1 \equiv \pm 12 \pmod {61} \Rightarrow n \equiv 11, -13 \pmod {61}$.
İkisini birleştirirsek, $n \equiv 11, -11, -13 \pmod {61}$
Çinlilerin kalan teoremine göre $$\begin{array}{rcl}
x &\equiv& a \pmod 3 \\
x &\equiv& b \pmod {11} \\
x &\equiv& c \pmod {61} \\
\end{array} $$ denkliğinin $\bmod {2013}$ te tam olarak bir çözümü olacağı için, $ n^4+2n^3-20n^2+2n-21 \equiv 0 \pmod {2013}$ denkliğinin çözüm sayısı $2 \cdot 1 \cdot 3 = 6$ dır.
23
$f$ ve $g$ fonksiyonları tüm $x\neq 1$ gerçel sayıları için, $$f(2x+1)+g(3-x)=x$$ $$f((3x+5)/(x+1))+2g((2x+1)/(x+1))=x/(x+1)$$ koşullarını sağlıyorsa, $f(2013)$ nedir?
$
\textbf{a)}\ 1007
\qquad\textbf{b)}\ \dfrac{4021}{3}
\qquad\textbf{c)}\ \dfrac{6037}{7}
\qquad\textbf{d)}\ \dfrac{4029}{5}
\qquad\textbf{e)}\ 3016
$
Çözüm:
İkinci denklemde $$(3x+5)/(x+1)\to 2x+1$$ ve $$(2x+1)/(x+1)\to 3-x$$ olması için $x$ yerine $(-x+2)/(x-1)$ yazılırsa;
$f(2x+1)+2g(3-x)=-x+2$ olur.
$f(2x+1)+g(3-x)=x$ olduğundan;
$f(2x+1)=3x-2$
$f(2013)=3016$
24
Ağırlıları $1, 2,..., 77$ gram olan $77$ taş ağırlıkları birbirinden farklı olan $k$ gruba kendinden daha hafif gruptan daha az taş içerecek biçimde dağıtılabiliyorsa, $k$ sayısı $\{9, 10, 11, 12\}$ değerlerinden kaçını alabilir?
$
\textbf{a)}\ 4
\qquad\textbf{b)}\ 3
\qquad\textbf{c)}\ 2
\qquad\textbf{d)}\ 1
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Toplam ağırlık $T = 1 + 2 + \cdots + 77 = 77 \cdot 39 = 3003$.
En ağır grubun ağırlığı en az $W_k = \left \lceil \dfrac {T}{k} \right \rceil$.
En ağır gruptaki taş sayısı en az $N_k = \left \lceil \dfrac {W_k}{77} \right \rceil$.
Hafif grup kendinden ağır gruptan daha fazla taş içereceğinden, toplam taş sayısı en az $N_k + (N_k + 1) + \cdots + (N_k + k-1) = k \cdot (N_k + \dfrac {k-1}{2}) \leq 77$ olacaktır.
$N_k \geq 1$ olduğu için $k=12$ nin $N_k$ yı hesaplamadan son eşitsizliği sağlamadığı görülür.
$k=10, 11$; $N_k \geq 4$, dolayısıyla $10 \cdot (4 + \frac 92) > 77$ olduğu için sağlamaz.
$k=9$ için; $W_k \geq 334$ ve $N_k \geq 5$. $9 \cdot (5 + 4) > 77$ olduğu için $k=9$ da sağlamaz.
O halde cevap, hiçbiri.
25
$|AB|=|AC|$ olan bir $ABC$ üçgeninde $D$ noktası $[AB]$ kenarı üstünde yer almak üzere, $[CD]$ iç açıortay ve $m(\widehat{ABC})=40^\circ$ dir. $[AB]$ kenarının uzantısı üstünde ve $B$ den sonra yer alan bir $F$ noktası için, $|BC|=|AF|$ dir. $[CF]$ nin orta noktası $E$ olmak üzere, $ED$ ve $AC$ doğrularının kesişim noktası $G$ ise, $m(\widehat{FBG})$ nedir?
$
\textbf{a)}\ 150^\circ
\qquad\textbf{b)}\ 135^\circ
\qquad\textbf{c)}\ 120^\circ
\qquad\textbf{d)}\ 105^\circ
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{A}$
$(ADC)$ çemberi $BC$ yi $H$ de kessin. $\angle DHC={80}^{\circ }$ olacaktır. $AD=DH$ ve $HC=DC$.
$\angle DBH={40}^{\circ }$ olduğu için $BH=DH=AD$.
$AF=BC=HC+BH=AD+DF\Rightarrow DF=DC$ olur. $\angle BDC={120}^{\circ }\Rightarrow \angle DCE={30}^{\circ }$.
$FDC$ ikizkenar üçgeninde $DE$ kenarortay olduğu için aynı zamanda yüksekliktir. Bu durumda $GEC$ dik üçgeninde $\angle EGC={40}^{\circ }=\angle DBC$ olur. Aynı zamanda $\angle DCB=\angle DCG={20}^{\circ }$ olduğu için $BC=GC$ dir. $\angle GBC={70}^{\circ }\Rightarrow \angle GBD={30}^{\circ }\Rightarrow \angle GBF={150}^{\circ }$.
26
$n$ pozitif bir tam sayı olmak üzere, $n^3+2$ ve $(n+1)^3+2$ sayılarının her ikisini de bölen asal sayıların sayısı en çok kaç olabilir?
$
\textbf{a)}\ 3
\qquad\textbf{b)}\ 2
\qquad\textbf{c)}\ 1
\qquad\textbf{d)}\ 0
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
$x,y$ tam sayılar olmak üzere; $p \mid a \land p \mid b \Rightarrow p \mid ax+ by$.
$$p \mid n^3 + 2 \land p \mid n^3+3n^2+3n + 3 \Rightarrow p \mid (n^3+3n^2+3n+3) - (n^3+2) = 3n^2 + 3n +1 \tag{1}$$ $$p \mid n(3n^2+3n+1) - 3(n^3+2) = 3n^2 + n - 6 \tag {2}$$ $$p \mid (3n^2 + 3n +1) - (3n^2+n-6) = 2n+7 \tag{3} $$ $$p \mid 3n(2n+7)-2(3n^2+3n+1) = 15n-2 \tag{4}$$ $$p \mid 15(2n+7) - 2(15n-2) = 109\tag{5}$$
$109$ asal olduğu için $p \mid 109$ şeklinde tek bir asal sayı vardır. O da $p=109$.
27
$(a, b)$ ikilisinin $(1, 2), (3, 5), (5, 7), (7, 11)$ değerlerinden kaçı için $P(x)=x^5+ax^4+bx^3+bx^2+ax+1$ polinomunun tam olarak bir gerçel kökü vardır?
$
\textbf{a)}\ 4
\qquad\textbf{b)}\ 3
\qquad\textbf{c)}\ 2
\qquad\textbf{d)}\ 1
\qquad\textbf{e)}\ 0
$
Çözüm 1:
$P(x) = (x+1)(x^4 + (a-1)x^3 + (b-a+1)x^2 + (a-1)x +1) = (x+1)Q(x)$
$(a,b) = (1,2)$ için $Q(x)=x^4 + 2x^2 + 1 = (x^2+1)^2$ in kökü yoktur.
$(a,b) = (3,5)$ için $Q(x)=x^4 + 2x^3 + 3x^2 + 2x+ 1 = x^2(x+1)^2 + x^2 + (x+1)^2$ her zaman pozitiftir.
$(a,b) = (5,7)$ için $Q(x)=x^4 + 4x^3 + 3x^2 + 4x+ 1$, $Q(0)=1$ ve $Q(-1)=-3$ olduğu için $(-1,0)$ aralığında en az bir $x$ değeri için $Q(x)=0$ dır. O halde bu $(a,b)$ çifti için $P(x)$ in birden fazla gerçel kökü vardır.
$(a,b) = (7,11)$ için $Q(x)=x^4 + 6x^3 + 5x^2 + 6x+ 1$, $Q(0)=1$ ve $Q(-1)=-5$ olduğu için $(-1,0)$ aralığında en az bir $x$ değeri için $Q(x)=0$ dır. O halde bu $(a,b)$ çifti için de $P(x)$ in birden fazla gerçel kökü vardır.
O halde, sadece $(1,2)$ ve $(3,5)$ çiftleri için $P(x)$ in tek gerçel kökü vardır.
Çözüm 2:
$\begin{array}{rcl}
P(x) &=& (x+1)(x^4 + (a-1)x^3 + (b-a+1)x^2 + (a-1)x +1) \\
&=& (x+1)((x^2+1)^2 + (a-1)x(x^2+1) + (b-a-1)x^2)
\end{array}$
$\dfrac{x^2+1}{x} = t$ dersek
$P(x) = (x+1)x^2(t^2 + (a-1)t + b-a-1)$ olacaktır. Son çarpanı $t$ ye göre çözdüğümüzde $$\Delta = (a-1)^2 - 4(b-a-1) = (a+1)^2 -4(b-1) < 0 \tag{Test 1}$$ ise $P(x)$ polinomunun $x=-1$ den başka kökü yok demektir.
$t = \dfrac{1-a \pm \sqrt{(a+1)^2-4(b-1)}}{2}$ çıkacaktır. Sonra bulduğumuz $t$ değerini yerine yazarsak $$x^2 + 1 = tx \Rightarrow x^2 - tx + 1 = 0 \Rightarrow x = \dfrac{t \pm \sqrt{t^2 -4}}{2}$$ elde ederiz. $$ t^2 < 4 \tag{Test 2}$$ durumu $P(x)$ i tek köklü yapacaktır.
Ayrıca $t$ li denklemden $x=-1$ çıkması da $P(x)$ i tek köklü yapacaktır. $-1 = t \pm \sqrt {t^2-4} \Rightarrow -2-t = \pm \sqrt{t^2 - 4} \Rightarrow t = -2$ için de $P(x)$ in tek bir gerçel kökü olacaktır. Bu denklemi çözersek $$t = \dfrac{1-a \pm \sqrt{(a+1)^2 -4(b-1)}}{2} = -2$$ $$\Rightarrow a-5 = \pm \sqrt{(a+1)^2 -4(b-1)} \Rightarrow b = 3a-5$$ elde ederiz. Yani $$3a-b = 5 \tag{Test 3}$$ ise de $P(x)$ in tek gerçel kökü vardır.
Düzenlersek; $\text{Test 1}$ i sağlayan ikililer için $P(x)$ in tek gerçel kökü vardır. $\text{Test 1}$ i sağlamayan bir ikili $\text{Test 2}$ yi sağlıyorsa yine $P(x)$ in tek gerçel kökü vardır. $\text{Test 1}$ ve $\text{Test 2}$ yi sağlamıyor; ama $\text{Test 3}$ sağlıyorsa yine $P(x)$ in tek gerçel kökü olacaktır.
$(a,b)=(1,2)$ ikilisi için $(1+1)^2 - 4(2-1) = 0$ olacağından $\text{Test 1}$ sağlanmadı. Bu ikili için $t=0$ çıkacağı için $t^2 = 0^2<4$ olduğundan $\text{Test 2}$ i sağlandı. O halde, bu ikili için $P(x)$ in tek gerçel kökü vardır.
$(a,b)=(3,5)$ ikilisi için $(3+1)^2 - 4(5-1) = 0$ olacağından $\text{Test 1}$ sağlanmadı. Bu ikili için $t=-1$ çıkacağı için $t^2 = (-1)^2<4$ olduğundan $\text{Test 2}$ i sağlandı. O halde, bu ikili için $P(x)$ in tek gerçel kökü vardır.
$(a,b)=(5,7)$ ikilisi için $(5+1)^2 - 4(7-1) = 12$ olacağından $\text{Test 1}$ sağlanmadı. Bu ikili için $t=-2 \pm \sqrt 3$ çıkacağı için ve $t=-2 - \sqrt 3$ için $t^2 = (-2 - \sqrt 3)^2 = 7 + 4\sqrt 3 > 4$ olduğundan $\text{Test 2}$ de sağlanmadı. $3 \cdot 5 - 7 = 8 \neq 5$ olduğu için $\text{Test 3}$ de sağlanmadı. O halde, bu ikili için $P(x)$ in birden fazla farklı gerçel kökü var.
$(a,b)=(7,11)$ ikilisi için $(7+1)^2 - 4(11-1) = 24$ olacağından $\text{Test 1}$ sağlanmadı. Bu ikili için $t=-6 \pm \sqrt 6$ çıkacağı için ve $t=-2 - \sqrt 6$ için $t^2 = (-6 - \sqrt 6)^2 > 4$ olduğundan $\text{Test 2}$ de sağlanmadı. $3 \cdot 7 - 11 = 10 \neq 5$ olduğu için $\text{Test 3}$ de sağlanmadı. O halde, bu ikili için $P(x)$ in birden fazla farklı gerçel kökü var.
28
Başlangıçta tahtaya bir $(m, n)$ pozitif tam sayı ikilisi yazılmıştır. Ayşe ve Burak sırayla hamle yapıyorlar ve sırası gelen oyuncu sayılardan birini seçip silerek, yerine bu sayının yarısından küçük olmayan bir tam sayı yazıyor. Hamle yapamayan oyunu kaybediyor. Oyuna her sefer Ayşe başlamak üzere, oyun $(m, n)=(7, 79), (17, 71), (10, 101), (21, 251), (50, 405)$ için birer kez oynanırsa, Ayşe bunlardan kaçını kazanmayı garantileyebilir?
$
\textbf{a)}\ 4
\qquad\textbf{b)}\ 3
\qquad\textbf{c)}\ 2
\qquad\textbf{d)}\ 1
\qquad\textbf{e)}\text{Hiçbiri}
$
Çözüm 1:
Ayşe hangi sayıyı yazarsa yazsın, Burak da o sayıyı eski haline çevirirse; oyunun bitmemesini sağlar. Böylelikle Ayşe oyunu kazanmayı garantileyememiş olur. Bu durumda yanıt $\boxed{E}$ olur.
NOT:
Bu soruda bir sorun oluşmuş; yoksa o kadar da kolay bir soru değilmiş. Duyduğuma göre, sayıyı büyütmemek konusunda kısıtlama getirilmesi unutulmuş.
Çözüm 2:
Alternatif versiyon, yani $(m,n) \rightarrow (m,x)$ dönüşümü için $ \left \lceil \dfrac n2 \right \rceil < x < n$ ön koşulunun var olması durumu, için çözüm yapalım.
Dönüşüm eşitsizliğini $\dfrac{n-1}2 < x < n \Longrightarrow (m,n) \rightarrow (m,x)$ şeklinde yazalım.
Ayşe, herhangi bir aşamada $(n,n)$ yazmayı başarırsa, Burak'ın $(n,x)$ hamlesinden sonra $(x,x)$ yazabileceğinden bu durumu $(1,1)$ yazıncaya kadar devam ettirebilir. $(1,1)$ çiftini Ayşe yazdığı için, Burak hamle yapamaz duruma gelir ve Ayşe oyunu kazanır.
İddia: Ayşe, herhangi bir aşamada, $k=0,1,\dots$ için $(n, 2^k(n+1)-1)$ yazmayı başarırsa, sonlu sayıda adım sonunda sayı çiftini $(x,x)$ şeklinde bir çifte çevirmeyi başarabilir.
İspat:
Burak $2^k(n+1)-1 \rightarrow x$ dönüşümü yaparsa, $ \dfrac{(2^k(n+1)-1) - 1}{2} = 2^{k-1}(n+1)-1 < x < 2^k(n+1)-1$, yani $x = 2^{k-1}(n+1), 2^{k-1}(n+1) + 1, \dots, 2^{k}(n+1)-2$ olacaktır. Bir sonraki hamlede Ayşe $x\rightarrow 2^{k-1}(n+1)-1$ dönüşümü yapabilecektir. Burak, bu şekildeki dönüşümlerde ısrarcı olursa, Ayşe bu şekilde $k=0$'a kadar gelir.
Burak $n\to x$ dönüşümü yaparsa, Ayşe $2^k(n+1)-1 \rightarrow 2^k(x+1)-1$ dönüşümü yapacaktır (Bu durumun legal olduğunu birazdan göstereceğiz.). Burak bu değişiklikte ısrarcı olursa bir noktada $x\to 1$ dönüşümü yapmak zorunda olacak. O noktadan sonra, $k$ sayısını bir azaltacak hamle sırası hep Ayşe'de olacak. $k=0$ durumunda, Ayşe tahtaya $(1,1)$ yazmış olacak ve oyunu kazanacak.
Söz verdiğimiz gibi, Ayşe'nin $2^k(n+1)-1 \rightarrow 2^k(x+1)-1$ dönüşümünün legal olduğunu gösterelim.
Göstermemiz gereken, $$ \dfrac{(2^k(n+1)-1)-1}{2} < 2^k(x+1)-1 < 2^k(n+1)-1$$ olduğu.
$x<n$ olduğu için sağ taraf çok açık.
$2^{k-1}(n+1) - 1 < 2^k(x + 1) -1 \Leftrightarrow n+1 < 2(x+1) \Leftrightarrow \dfrac{n-1}2 < x$ olduğu için sol taraf da doğru. $\blacksquare$
Sorudaki $(m,n)$ ikililerinden $(17,71)$, $(17, 2^2\cdot (17+1)-1)$ formunda olduğu için, Burak tahtaya $(x,x)$ sayısını yazmayı garantileyebilecek. O halde, Ayşe oyunu kaybedecek. Diğer ikililer için böyle bir durum söz konusu değil. Yani tahtaya ilk olarak Ayşe $(n, 2^k(n+1)-1)$ formunda bir sayı yazabilecek, böylelikle oyunu kazanmayı garantileyebilecek. Örneğin, Ayşe $(7,79)\to (7,2^3(7+1)-1) = (7,63)$ yazdıktan sonra oyunu kazanacak forma girmiş olacak.
Sonuç olarak, sorunun bu hali için, doğru yanıt, $\boxed{a)\ 4}$.
29
$|AB|=5, |BC|=6$ ve $|AC|=7$ olan bir $ABC$ üçgeninin çevrel çemberinin merkezi $O$ nun $BC, AC$ ve $AB$ doğrularına göre simetriği sırasıyla, $A_1, B_1$ ve $C_1$ noktaları olsun. $A_1B_1C_1$ üçgeninin çevrel çemberinin merkezinin $A$ noktasına uzaklığı nedir?
$
\textbf{a)}\ 6
\qquad\textbf{b)}\ \sqrt{29}
\qquad\textbf{c)}\ \dfrac{19}{2\sqrt{6}}
\qquad\textbf{d)}\ \dfrac{35}{4\sqrt{6}}
\qquad\textbf{e)}\ \sqrt{\dfrac{35}{3}}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
$BC$ nin orta noktası $D$, $AC$ nin orta noktası $E$ olsun. $\dfrac{OE}{EB_1}=\dfrac{OD}{DA_1}=1$ olduğu için $A_1B_1=2\cdot ED=AB$.
Benzer şekilde $A_1C_1=AC$ ve $B_1C_1=BC$ olur. Bu durumda $A_1B_1C_1$ üçgeni ile $ABC$ üçgeni eştir. O zaman bu iki üçgenin çevrel yarıçapları da eşittir.
$A_1B_1C_1$ üçgeninin çevrel merkezi $O_1$ olsun. $\angle C_1A_1O_1=\angle CAO$ ve $AC\parallel A_1C_1$ olduğu için $A_1O_1\parallel AO$ dur. Ayrıca, $A_1O_1=AO$ olduğu için $AOA_1O_1$ bir paralelkenardır. Bu durumda, $AO_1=OA_1$ olur.
\[\dfrac{abc}{4R}=\sqrt{u\left(u-a\right)\left(u-b\right)\left(u-c\right)}\Rightarrow \dfrac{5\cdot 6\cdot 7}{4R}=\sqrt{9\cdot 4\cdot 3\cdot 2}\Rightarrow R=OC=\dfrac{35}{4\sqrt{6}}\]
$DC=3$ olduğu için Pisagordan $OD^2=\dfrac{{35}^2}{96}-9=\dfrac{361}{96}\Rightarrow OD=\dfrac{19}{4\sqrt{6}}\Rightarrow OA_1=AO_1=\dfrac{19}{2\sqrt{6}}$.
30
$2013$ den küçük kaç $n$ pozitif tam sayısı için, $n$ yi bölen en küçük asal sayı $p$ olmak üzere, $p^2+p+1$ sayısı $n$ yi böler?
$
\textbf{a)}\ 212
\qquad\textbf{b)}\ 206
\qquad\textbf{c)}\ 191
\qquad\textbf{d)}\ 185
\qquad\textbf{e)}\ 173
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{E}$
$132 + 13 + 1 = 183$ ve $13\cdot 183>2013$ olduğu için deneyeceğimiz asal sayılar $13$ ten küçük olmalı.
$p=11$ için, $112 + 11 + 1 = 133 = 7\cdot 19$ olduğu için $p$ en küçük asal çarpan değildir.
$p=7$ için, $72 + 7 + 1 = 57 = 3\cdot 19$ olduğu için $p$ en küçük asal çarpan değildir.
Bu durumda sadece $2$, $3$ ve $5$ i deneyeceğiz.
$\lfloor x \rfloor$ ile x pozitif sayısının tam kısmını gösterelim.
$p=2$ için, $22+2+1=7$ olduğu için $2 \cdot 7 | n < 2013$ olmalı. $\lfloor \frac {2013}{14} \rfloor = 143$ adet böyle sayı var.
$p=3$ için, $32+3+1=13$ olduğu için $39 | n < 2013$ olmalı; fakat $78|n < 2013$ olmamalı. Aksi takdirde, en küçük asal bölen $2$ olur. Bu şekilde $\lfloor \frac{2013}{39}\rfloor - \lfloor \frac{2013}{78} \rfloor = 51-25=26$ sayı var.
$p=5$ için, $52+5+1=31$ olduğu için $155| n < 2013$ olmalı; fakat $2$ veya $3$, $n$'yi bölmemeli.
İçerme-Dışarmadan $\lfloor \frac {2013}{155} \rfloor - \lfloor \frac {2013}{310} \rfloor - \lfloor \frac {2013}{465} \rfloor + \lfloor \frac {2013}{930} \rfloor = 12 - 6 - 4 + 2= 4$ sayı elde edilir.
Toplamda $143+26+4=173$ sayı vardır.
31
Gerçel sayılardan oluşan $(a_n)_{n=1}^\infty$ dizisi her $n\ge 3$ için, $$ a_n=(n-1)a_1+(n-2)a_2+... +2a_{n-2}+a_{n-1}$$ eşitliğini sağlamaktadır. $a_{2011}=2011$ ve $a_{2012}=2012$ ise, $a_{2013}$ nedir?
$
\textbf{a)}\ 6025
\qquad\textbf{b)}\ 5555
\qquad\textbf{c)}\ 4025
\qquad\textbf{d)}\ 3456
\qquad\textbf{e)}\ 2013
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{C}$
$\begin{array}{rcl}
a_{2013} &=& 2012a_1 + 2011a_2 + \dots + 3a_{2010}+ 2a_{2011} + a_{2012}\\
a_{2012} &=& 2011a_1 + 2010a_2 + \dots + 2a_{2010} + a_{2011}\\
a_{2011} &=& 2010a_1 + 2009a_2 + \dots + a_{2010} \\
a_{2012} - a_{2011} &=& a_1 + a_2 + \dots + a_{2010} + a_{2011} = 1 \\
a_{2013} - a_{2012} &=& a_1 + a_2 + \dots + a_{2011} + a_{2012}\\
a_{2013} &=& \underbrace{a_1 + a_2 + \dots + a_{2011}}_{=1} + a_{2012}+ a_{2012}\\
a_{2013} &=& 1 + 2012 + 2012 = 4025
\end{array}$
32
Yalnızca $1, 2, 3$ rakamları kullanılarak, ilk ve son basamaklarında aynı rakam yer alan ve herhangi ardışık iki basamağında aynı rakam yer almayan kaç farklı $10$ basamaklı pozitif tam sayı yazılabilir?
$
\textbf{a)}\ 768
\qquad\textbf{b)}\ 642
\qquad\textbf{c)}\ 564
\qquad\textbf{d)}\ 510
\qquad\textbf{e)}\ 456
$
Çözüm 1:
Yanıt: $\boxed{D}$
Ardışık basamakları farklı olup $1$ ile başlayıp $1$ ile biten $n$ basamaklı sayıların sayısını $a_n$ ile gösterelim. Açık şekilde $a_3 = 2$ ve sorumuzun cevabı $3a_{10}$.
$1$ ile başlayan; ama son basamağına bir kısıtlama getirilmemiş sayıların sayısı: $2^{n-1}$.
Bu durumda $1$ ile başlayıp $1$ ile bitmeyen söz konusu $n$ basamaklı sayıların sayısı $2^{n-1} - a_n$ olacaktır.
Bu sayının sonuna $1$ koyarsak, $n+1$ basamaklı $1$ ile başlayıp $1$ ile biten sayı elde edeceğiz.
O halde $a_{n+1} = 2^{n-1}-a_n$.
Açık şekilde, $a_4 = 2^2 - 2$, $a_5 = 2^3 - a_4 = 2^3 - 2^2 + 2$ ve $a_6 = 2^4 - 2^3 + 2^2 - 2$.
O halde $a_{10} = 2^8 - 2^7 + 2^6 -2^5 + 2^4 - 2^3 + 2^2 - 2^1$.
$\dfrac{a_{10}}2 = 2^7 - 2^6 + 2^5 - 2^4 + 2^3 - 2^2 + 2^1 - 1$ ile $a_{10}$ u toplarsak $\dfrac{3a_{10}}2 = 2^8 - 1 \Rightarrow 3a_{10} = 2^9 - 2 = 510$.
Çözüm 2:
Yanıt: $\boxed{D}$
Daha önce
şurada daire diliminin boyanması problemini çözerek $n\geq 4$ için $a_{n+1}+a_n = k\cdot (k-1)^{n-1}$ indirgeme bağıntısını ve $a_n = (k-1)(-1)^n + (k-1)^n $ açık biçimini elde etmiştik.
Yukarıdaki problemde de $1,2,3$ rakamlarını kullanarak istenen özellikte yazılabilecek $n$ basamaklı sayıların sayısını $b_n$ ile gösterelim. Bizden istenen $b_{10}$ değeridir. İlk basamak ile $n$-inci basamak aynı olması istendiğinden, ilk basamak belirlendiğinde $n$-inci basamak da belirlenmiş oluyor. Bu sebeple ilk $n-1$ basamakla ilgilenmeliyiz. Daire dilimi boyama problemi ile ikişki kurarsak, $1,2,3$ rakamları ile $n-1$ basamaklı sayı yazma problemi $k=3$ renk ile $n-1$ daire dilimini boyama ile özdeştir. Bu sebeple $n-1$ basamağın belirlenme sayısı $b_n = a_{n-1}$ dir. O halde problemimizin çözümü $a_9$ olacaktır. $k=3$ iken
$$ a_n = 2\cdot (-1)^n + 2^n $$
olup $a_9=2\cdot (-1)^9 + 2^9 = -2 + 512 = 510$ bulunur.
Not:Ayrıca daha fazla uygulama problemiyle ilgilenenler için
burada video olarak şunları sundum:
1. $a_{n+1}+a_n = k\cdot (k-1)^{n-1}$ bağıntısının ispatı
2. 2019 JEE (Joint Entrance Exam) isimli sınava ait bir problemin çözümü
3. 2013 Tübitak Lise 1. Aşama 32. sorunun çözümü
4. Çetin ceviz bir kombinatorik problemin çözümü
33
Bir $ABC$ üçgeninde $[BC]$ kenarı üstünde $|BD|=4$ ve $|DC|=3$ olacak biçimde yer alan $D$ noktası için, $|AD|$ iç açıortaydır. $[AB]$ kenarı üstünde yer alan ve $m(\widehat{BED})=m(\widehat{DEC}) $ koşulunu sağlayan $A$ dan farklı bir $E$ noktası için, $[AE]$ doğru parçasının orta dikmesi ile $BC$ doğrusu $M$ noktasında kesişiyorsa, $|CM|$ nedir?
$
\textbf{a)}\ 12
\qquad\textbf{b)}\ 9
\qquad\textbf{c)}\ 7
\qquad\textbf{d)}\ 5
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm 1:
Yanıt: $\boxed{B}$
$\dfrac{XB}{XC}=\dfrac{4}{3}$ noktalarının geometrik yeri, $\dfrac{EB}{EC}=\dfrac{AB}{AC}=\dfrac{DB}{DC}=\dfrac{4}{3}$ olduğu için $D,E,A$ noktalarından geçen çemberdir (Apollonius çemberi). $AE$ nin orta dikmesi, $BC$ yi bu çemberin merkezinde kesecektir. Bu geometrik yeri fark etmek, zaten soruyu çözmek demek.
Yine de Apollonius'a çok takılmadan bir çözüm yapalım.
$\angle BEC$ nin dış açıortayı ile $BC$ doğrusu $G$ de kesişsin. Dış açıortay teoreminden
\[\dfrac{EC}{EB}=\dfrac{CG}{BC}=\dfrac{3}{4}\Rightarrow \dfrac{CG}{7+CG}=\dfrac{3}{4}\Rightarrow CG=21\]
$\angle BAC$ nin dış açıortayı ile $BC$ doğrusu $H$ de kesişsin. Dış açıortay teoreminden
\[\dfrac{AC}{AB}=\dfrac{CH}{BH}=\dfrac{3}{4}\Rightarrow \dfrac{CH}{7+CH}=\dfrac{3}{4}\Rightarrow CH=21\]
olacağı için $G=H$ dir.
İç açıortay ile dış açıortay arasında kalan açı ${90}^{\circ \ }$olacağı için, $\angle DEG=\angle DAG={90}^{\circ }$.
Bu durumda, $DG$ çaplı çember $E$ ve $A$ noktasından geçer. $AE$ nin orta dikmesi, $BC$ yi çemberin merkezinde keser. Yani $DM=MG$.
\[CG=21\Rightarrow DG=24\Rightarrow DM=12\Rightarrow MC=9\]
Çözüm 2:
$AEC$ üçgeninde $D$ noktası dış çember merkezi olduğundan $CD , ECG$ açısının açıortayı olur. $AEM$ üçgeninin simetri ekseni $MI$ çizilirse $IM , CIK$ açısının açıortayı olur. Buna göre $M$'de $ECI$ üçgeninin dış çember merkezidir ve dolayısıyla $EM, CEI$ nın açıortayı olur.
Bu aşamadan sonra bulunanlar ile farklı yollardan çözüme ulaşabiliriz. $|CM|=x$ diyelim
$1.$ Açılar incelendiğinde görülüyor ki $\angle{EBC}=\angle{CEM}$ dir. Yani $ECM$ üçgeni ile $BEM$ üçgeni benzerdir. Bu üçgenlerin benzerlik oranı $\dfrac{EC}{EB}=\dfrac{3}{4}$ dür.Bu oranı uygulayarak $x=9$ bulunabilir.
veya $|ME|=|MD|$ olduğu görülürse, $|ME|=x+3$ yazıp $EBM$ üçgeninde $(x+3)^2=x \cdot(x+7)$ denkleminden $x=9$ bulunur.
$2.$ Açılar incelendiğinde $\angle{CEM}=\angle{CAM}$ olduğundan $A,E,C,M$ çemberseldir.$B$ noktasının bu çembere göre kuvvetini yazarsak
$7.(7+x)=|BE| \cdot |BA|$ dır.
$EBC$ üçgenin de $|BE|=4a , |CE|=3a$ ve $ABC$ üçgenin de $|AB|=4b , |AC|=3b$ alıp dış açıortay teoremi uygularsak
$7^2=4a\cdot4b-3a\cdot3b=7\cdot a \cdot b \Rightarrow a \cdot b=7 $ ve $|BE|\cdot |BA|=16ab = 16\cdot7$
O halde, $7 \cdot(7+x)=16 \cdot7 \Rightarrow x=9$
34
$a! +b^3=18+c^3$ eşitliğini sağlayan kaç $(a, b, c)$ pozitif tam sayı üçlüsü vardır?
$
\textbf{a)}\ 4
\qquad\textbf{b)}\ 3
\qquad\textbf{c)}\ 2
\qquad\textbf{d)}\ 1
\qquad\textbf{e)}\ 0
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{D}$
Denklemi $\bmod 7$ de inceleyelim. $\bmod 7$ de sayıların küpleri $-1,0,$ veya $1$' e denk olduğundan $18+c^3-b^3$ değeri $\bmod 7$ de $2$, $3$, $4$, $5$, $6$ olabilir. $a\ge 7$ için $a!$ değeri $\bmod 7$ de $0$'a eşit olduğundan $a\lt 7$ için çözüm arayalım. $a$ yerine $2$, $3$, $4$, $5$, $6$ değerlerini koyarsak denklemi sadece $a=6$ sağlar. Bu durumda $b=3$ ve $c=9$ olur. Yani denklemi sadece $(6,3,9)$ üçlüsü sağlar.
Kaynak: AoPS
35
$f(x)=x+1+\lfloor{\sqrt{x}\rfloor}$ olmak üzere $\overbrace{f(f(\dots f(n)))}^{\text{21 kere}}=2013$ olmasını sağlayan en küçük $n$ pozitif tam sayısı nedir? (Burada $\lfloor{a}\rfloor$ ile, $a$ gerçel sayısından büyük olmayan en büyük tam sayı gösterilmektedir. )
$
\textbf{a)}\ 1214
\qquad\textbf{b)}\ 1202
\qquad\textbf{c)}\ 1186
\qquad\textbf{d)}\ 1178
\qquad\textbf{e)}\ \text{Hiçbiri}
$
Çözüm:
Yanıt: $\boxed{D}$
İddia 1:
$\boxed{\left \lfloor \sqrt {f^{n}(x)} \right \rfloor \neq \left \lfloor \sqrt {f^{n+1}(x)} \right \rfloor \Longrightarrow \left \lfloor \sqrt {f^{n+1}(x)} \right \rfloor = \left \lfloor \sqrt {f^{n+2}(x)} \right \rfloor}$
$\left \lfloor \sqrt {f^{n}(x)} \right \rfloor = a$ olsun.
$a^2 \leq f^n(x) \leq a^2 + 2a$ ve $a^2+2a+1\leq f^{n+1}(x)$.
$f$ nin tanımı gereği: $$a^2+2a+1\leq f^{n+1}(x) \leq a^2 + 3a+1 = a^2 + 3a + 1 < (a+2)^2$$ $$\Longrightarrow \left \lfloor \sqrt {f^{n}(x)} \right \rfloor = a + 1$$
$f^{n+1}(x)$ in en büyük değeri için $f^{n+2}(x)$ i hesaplarsak:
$$f^{n+2}(x)\leq a^2 + 3a+ 1 + 1 + a + 1 = a^2 + 4a+ 3 < (a+2)^2$$ olacağı için $$\left \lfloor \sqrt {f^{n+1}(x)} \right \rfloor = \left \lfloor \sqrt {f^{n+2}(x)} \right \rfloor = a+1$$ dir.$\blacksquare$
İddia 2:
$\boxed{\left \lfloor \sqrt {f^{n}(x)} \right \rfloor = \left \lfloor \sqrt {f^{n+1}(x)} \right \rfloor = a \Longrightarrow \left \lfloor \sqrt {f^{n+2}(x)} \right \rfloor = \left \lfloor \sqrt {f^{n+3}(x)} \right \rfloor = a+1 }$
$a^2 \leq f^n(x) < f^{n+1}(x) \leq a^2 + 2a$ olur.
$f^n(x)$ in en küçük değeri için $f^{n+2}(x)$ i hesaplarsak:
$a^2+a+1 \leq f^{n+1}(x)$ ve $f^{n+2}(x) \geq a^2 + a + 1+ 1+a = a^2 +2a+2 > (a+1)^2$.
$f^{n+1}(x)$ in en büyük değeri için $f^{n+2}(x)$ i hesaplarsak:
$f^{n+2}(x) \leq a^2 + 2a + 1+ a = a^2 +3a+1 < (a+2)^2$ olacağı için
$$(a+1)^2 < f^{n+2}<(a+2)^2 \Rightarrow \left \lfloor \sqrt {f^{n+2}(x)} \right \rfloor = a+1$$
İddia 1 gereği $\left \lfloor \sqrt {f^{n+1}(x)} \right \rfloor \neq \left \lfloor \sqrt {f^{n+2}(x)} \right \rfloor \Longrightarrow \left \lfloor \sqrt {f^{n+2}(x)} \right \rfloor = \left \lfloor \sqrt {f^{n+3}(x)} \right \rfloor$. $\blacksquare$
$f^{21}(x) = 2013$ ve $44^2<2013<45^2$ olduğu için, $f^{22}(x) = 2013+1+44 = 2058 \geq 45^2$.
İddialardaki sonuçları geriye doğru işletirsek,
$\left \lfloor \sqrt {x} \right \rfloor = \left \lfloor \sqrt {f(x)} \right \rfloor = a$
$\left \lfloor \sqrt {f^2(x)} \right \rfloor = \left \lfloor \sqrt {f^{3}(x)} \right \rfloor = a+1$
$\vdots$
$\left \lfloor \sqrt {f^{20}(x)} \right \rfloor = \left \lfloor \sqrt {f^{21}(x)} \right \rfloor = a+10 = 44$
Buradan $a=34$ ve $34^2\leq x < 35^2$
$f^0(x) = x$,
$f(x) = x + 1 + 34 = x +35$,
$f^2(x) = x + 35 + 1 + 34 = x +70$
$f^3(x) = x + 70 + 1 + 35 = x + 106$
$f^4(x) = x + 106 + 1+ 35 = x + 142$
$f^5(x) = x + 142 + 1+ 36 = x + 179$
$\vdots$
$f^{21}(x) = x + 35 + 36 + 36 + 37 + 37 + \dots + 43 + 44 + 45 $.
Bu durumda, $f^{21}(x) = 2013 = x + 35 + 80\cdot 10 \Rightarrow x = 1178$ elde edilir.
36
En az $10$, en çok $50$ üyesi olan bir satranç kulübü, $K\gt E$ olmak üzere,$K$ kız ve $E$ erkekten oluşuyor.Herhangi iki üyenin kendi aralarında tam olarak bir maç yaptığı bir satranç turnuvasında her galibiyete $1$, her beraberliğe $1/2$ ve her yenilgiye $0$ puan veriliyor.Turnuva bittiğinde,her üyenin topladığı puanların tam olarak yarısını erkek üyelerle yaptığı maçlardan aldığı gözleniyorsa, $E$ sayısı kaç farklı değer alabilir?
$
\textbf{a)}\ 5
\qquad\textbf{b)}\ 4
\qquad\textbf{c)}\ 3
\qquad\textbf{d)}\ 2
\qquad\textbf{e)}\ 1
$
Çözüm:
Kızlar kendi aralarında yapmış olduğu maçlardan toplam ${K\choose 2}$ puan almış ise tüm puanları $K.(K-1)$ dir.
Erkekler, erkeklerden ${E\choose 2}$ puan almış ise toplam puanları $E.(E-1)$ dir.
Maç sayısı ${K+E\choose 2}$ olduğundan,
$\dfrac{(K+E).(K+E-1)} {2} = K.(K-1)+E.(E-1)$
$(K-E)^2 = K+E$
$K+E=16,25,36,49$ olabilir.