Tübitak Kamp Sınavları - 2019 - Ortaokul Yaz Çözümleri

Tübitak Kamp Sınavları - 2019 - Ortaokul Yaz Çözümleri

1
$a$ ve $b$ tamsayılar olmak üzere, $s=a^2+b^2 - 6ab \geq 53$ ise, $s$ nin alabileceği en küçük değer nedir?
Çözüm:
Çözüm (Lokman GÖKÇE): $a+b=c$ dersek $s=(a+b)^2-8ab \equiv c^2 \pmod{8} $ olur. $c$ tamsayısı için, $c \equiv 0, \mp 1, \mp 2, \mp 3, 4 \pmod{8}$ olduğundan $c^2 \equiv 0, 1, 4 \pmod{8}$ olur. Böylece $s\equiv c^2 \equiv 0, 1, 4 \pmod{8} $ dir. Böylece $s\geq 53$ koşulu için uygun değerler $s \in \{ 56, 57, 60, 65, 68, \dots \}$ biçimindedir. Biz $s=56$ için uygun örnek bulursak problemi çözmüş oluruz.

$s=56$ olması için $c=8k$ veya $c=8k+4$  ($k\in \mathbb Z$) olmalıdır. $c=8k+4 = 12$ için $a+b=12$ dir. Denklemde yazarsak $12^2 - 8 ab =56 $ olup $ab=11$ dir. Buradan $a=11$, $b=1$ örnek durumu bulunur. Gerçekten $a=11$, $b=1$ için $s=11^2 +1 ^2 - 6\cdot 11\cdot 1 = 56 $ ve $s_\min = 56$ olur. $\blacksquare $
2
$2019$ öğrencinin yer aldığı bir okulda her öğrenci en az bir öğrenci ile arkadaştır. Bu okulda ortak bir arkadaşa sahip her iki öğrencinin arkadaş sayıları farklıdır.

$\text{a)}$ Bu okulda tam olarak $3$ arkadaşı olan bir öğrenci her zaman var mıdır?

$\text{b)}$ Bu okulda tam olarak $4$ arkadaşı olan bir öğrenci her zaman var mıdır?
Çözüm:
Çözüm (Lokman Gökçe):

$a)$ kısmı için: Evet, $3$ arkadaşı olan bir kişi her zaman bulunmak zorundadır.

En çok arkadaşa sahip olan kişinin $n$ tane arkadaşı olsun. $n=1$ olursa herkesin $1$ arkadaşı var demektir. Arkadaş olanları ikişerli gruplar halinde düşünürsek $2019$ kişiden biri dışarıda kalır. Bu kişinin hiç arkadaşı yoktur, çelişki.

$n=2$ olursa bazı öğrencilerin $1$, bazı öğrencilerin $2$ arkadaşı vardır. Öğrencileri noktalarla gösterelim. Arkadaş olan öğrencileri de doğru parçasıyla birleştirerek gösterelim.


$1$ arkadaşı olanların yapısı Şekil 1'de, $2$ arkadaşı olanların yapısı Şekil 2'deki gibi olur. Graf teori diliyle, noktalar üzerindeki sayılar o noktaların derecesini (o öğrencinin arkadaş sayısını) göstermektedir. Yani $n=2$ durumunda öğrenciler Şekil 1'deki gibi $2$-li gruplar halinde veya Şekil 2'deki gibi $4$-lü gruplar halinde bulunabilirler. Bu grupların sayısı sırasıyla $x$ ve $y$ olsun. $2x+4y=2019$ denkleminin doğal sayılarda çözümü yoktur. Böylece $n=2$ durumu mümkün değildir.

$n\geq 3$ olmalıdır. Bu durumda derecesi $n$ olan bir köşenin, arkadaşlarının dereceleri $1,2,3,\dots , n$ değerlerini alabilirler. Ancak, problemin bir verileni olarak bu kişilerin arkadaş sayıları da birbirinden farklıdır. O halde, en çok arkadaşa sahip olan kişinin arkadaşları olan $n$ tane kişinin her birinin arkadaş sayısı $1,2,3,\dots , n$ değerlerinden tam olarak birine karşılık gelmektedir. $n\geq 3$ olduğundan derecesi (arkadaş sayısı) $3$ olan bir kişi her zaman vardır.


$b)$ kısmı için: Hayır, $4$ arkadaşı olan biri bulunmak olmak zorunda değildir. Örnek olarak Şekil 1'deki yapıdan $x$ tane grup, Şekil 3'deki yapıdan $z$ tane grup bulunmuş olsun. Şekil 3'teki yapıda $9$ kişi vardır. Böylece $2x+9z=2019$ denklemi elde edilir. Bu denklemin doğal sayılarda çözümü vardır. Örneğin $x=1005$, $z=1$.
3
Bir $ABC$ üçgeninin $[AB]$ ve $ [AC] $ kenarları üzerinden sırasıyla $D$ ve $E$ noktaları $\widehat{DEC}=2\cdot \widehat{ABC}$ ve $\widehat{EDB}=2\cdot \widehat{ACB}$ olacak şekilde alınmıştır.

$$ \dfrac{Alan(BDEC)}{Alan(ABC)} \leq \dfrac{|BD|^2+ |DE|^2+|EC|^2}{|BC|^2} $$
olduğunu gösteriniz.
Çözüm:
Çözüm (Lokman GÖKÇE): $\widehat{BDE}$ ve $\widehat{CED}$ açılarının açıortayları $F$ noktasında kesişsin. Diğer bir ifadeyle, $F$ noktası $ADE$ üçgeninin $A$ noktasına göre dış teğet çemberinin merkezidir. Ayrıca $BDG \sim ECH \sim EDF \sim BCA $ açı-açı-açı benzerlikleri vardır. Benzer üçgenlerde alanlar oranı, benzerlik oranının karesine eşit olduğundan
$ \dfrac{Alan(BDG)}{Alan(ABC)}= \dfrac{|BD|^2}{|BC|^2} \tag {1} $
$ \dfrac{Alan(DEF)}{Alan(ABC)}= \dfrac{|DE|^2}{|BC|^2} \tag {2} $
$ \dfrac{Alan(ECH)}{Alan(ABC)}= \dfrac{|EC|^2}{|BC|^2} \tag {3} $
eşitlikleri yazılır. Bu eşitlikler taraf tarafa toplanırsa
$ \dfrac{Alan(BDG) + Alan(DEF) + Alan(ECH)}{Alan(ABC)} =\dfrac{|BD|^2 + |DE|^2 + |EC|^2}{|BC|^2} \tag{4}$
olur. Diğer taraftan
$ Alan(BDG) + Alan(DEF) + Alan(ECH) \geq Alan(BDEC) \tag {5}$
olur. Çünkü $(5)$ ifadesinde sol taraf, sağ taraftan $Alan(GFH)$ kadar daha fazladır. Böylece $(4)$ ve $(5)$ ten,

$$ \dfrac{Alan(BDEC)}{Alan(ABC)} \leq \dfrac{|BD|^2+ |DE|^2+|EC|^2}{|BC|^2}$$

sonucuna ulaşılır. Eşitlik durumu $Alan(GFH)=0$ iken sağlanır. Yani $F\in BC $ iken eşitlik geçerlidir.
4
$$ \begin{array}{lcr} a^4 + b^4 + c^4 + d^4 & = & a+ b + c + d \\ a^2 + b^2 + c^2 + d^2 & = &  4abcd \end{array} $$
eşitliklerini sağlayan tüm $(a,b,c,d)$ pozitif gerçel sayı dörtlülerini bulunuz.
Çözüm:
Çözüm (Lokman GÖKÇE): $a+b+c+d=x$ dersek verilen ilk denklemden $ a^4+b^4+c^4+d^4=x$ olur. Kuvvet ortalamaları eşitsizliğine göre
$$\sqrt[4]{\dfrac{a^4+b^4+c^4+d^4}{4}}\geq \dfrac{a+b+c+d}{4}$$
olup eşitsizliğin her iki tarafının dördüncü kuvveti alınırsa $x\leq 4$ elde edilir.

$abcd=y$ dersek verilen ikinci denklemden $a^2+b^2+c^2+d^2=4y$ olur. Kuvvet ortalamaları eşitsizliğine göre
$$\sqrt{\dfrac{a^2+b^2+c^2+d^2}{4}}\geq \sqrt[4]{abcd}$$
olup eşitsizliğin her iki tarafının dördüncü kuvveti alınırsa $y\geq 1$ elde edilir.

Ayrıca aritmetik-geometrik ortalama eşitsizliğinden
$$ 1\geq \dfrac{a+b+c+d}{4} \geq \sqrt[4]{abcd}\geq 1 $$
elde edilir. Eşitlik durumunu sağlanmaktadır. Eşitlik durumu ancak ve ancak $a=b=c=d=1$ iken vardır. Dolayısıyla verilen denklem sisteminin tek çözümü $(a,b,c,d)=(1,1,1,1)$ sıralı dörtlüsüdür.