Tübitak Lise 2. Aşama - 2023 Çözümleri

Tübitak Lise 2. Aşama - 2023 Çözümleri

1
Sonsuz çoklukta $k$ pozitif tam sayısı için $$\dfrac{n^2+m^2}{m^4+n}=k$$ olacak şekilde $m$ ve $n$ pozitif tam sayılarının bulunmadığını gösteriniz.
Çözüm 1:
Sonsuz sayıda $k$ olduğunu göstermek için bir tane format bulmamız yeterlidir. $p\equiv 3\pmod{4}$ olan herhangi bir asal için $k=p^2$'nin çözüm vermediğini gösterirsek soru biter. Çözüm olduğunu varsayalım.

$(m,n)=d$ olsun. $m=ud$ ve $n=vd$ olacak şekilde aralarında asal $(u,v)$ pozitif tamsayı çifti vardır. $$\frac{d(u^2+v^2)}{d^3u^4+v}=p^2$$ olacaktır. $p\mid d(u^2+v^2)$ olduğundan $p\mid d$ veya $p\mid u^2+v^2$ olmalıdır ancak $u$ ve $v$ aralarında asal olduğundan, en az bir tanesi de $p$ ile de aralarında asaldır ve ikinci durumdan $$u^2+v^2\equiv 0\pmod{p}\implies (uv^{-1})^2\equiv -1\pmod{p}$$ elde edilir ve bu bir çelişkidir çünkü $-1$; $p$ modunda karekalan değildir. Dolayısıyla $p\mid d$ olmalıdır. Hatta $p^2\mid d$ olacaktır.

$(d,v)=c$ olsun. $d=cx$ ve $v=cy$ olacak şekilde aralarında asal $(x,y)$ pozitif tamsayı çifti vardır. $$\frac{x(u^2+c^2y^2)}{c^2x^3u^4+y}=p^2$$ $(c^2x^3u^4+y,x)=1$ ve $p^2\mid x$ olduğundan $x=p^2$'dir. Buradan $$y(c^2y-1)=u^2(c^2p^6u^2-1)$$ elde edilir. $(y,u^2)=1$ olması gerektiğinden $u^2\mid c^2y-1$ olacaktır ve $y=\frac{u^2t+1}{c^2}$ olacak şekilde bir $t$ pozitif tamsayısı vardır ($t=0$ durumunda $y=c=1$ olacaktır ve yerine koyulursa çözüm gelmez). $$u^2t^2+t+c^2=c^4p^6u^2$$ elde edilir. $c^2p^3\geq t+1$ olması gerektiğinden $$u^2t^2+t+c^2=c^4p^6u^2\geq (t+1)^2u^2$$ $$\implies t+c^2\geq (2t+1)u^2\geq 2t+1\implies c^2\geq t+1$$ elde edilir. Görülebildiği üzere $c^2$ için elde edilen alt sınır büyümektedir.

$k\geq 0$ için $c^2\geq p^{k}(t+1)$ gibi bir alt sınır için $$u^2t^2+t+c^2=c^4p^6u^2\geq p^{6+2k}(t+1)^2u^2\implies c^2\geq \left[p^{6+2k}(t+1)^2-t^2\right]u^2-t\geq p^{6+2k}(t+1)^2-t^2-t$$ $$\geq p^{6+2k}(t+1)^2-(t+1)^2>\left[p^{6+2k}-1\right](t+1)$$ $p^{6+2k}-1>p^{k+1}$ olduğunu görmek kolaydır. Dolayısıyla $c^2$ için $p^{k+1}(t+1)$ alt sınırını elde ederiz. Bunu sonsuza kadar götürebileceğimizden dolayı böyle bir $c$ yoktur, çözüm gelmez.

Dolayısıyla $p\equiv 3\pmod{4}$ asalı için $k=p^2$ alınırsa hiçbir çözüm olmayacaktır.
Çözüm 2:
Bu soruya yukarıdaki çözümü yaptığımda $k=p^2$ seçmemin nedeni $p\not\mid u^2+v^2$ olmasını sağlamak ve ilerideki kısımlarda $u^2$'nin katsayılarını kıyaslayabilmekti. Başka formattaki $k$'lar için farklı çözümler geleceğini düşünmüştüm ama karşılaştığım her çözümde farklı sebeplerle $k=p^2$ seçilmiş. Örneğin, yüzde yüz emin olmamakla beraber $3^{2a}$ şeklindeki sayılar için de çözüm gelmeyeceğini düşünüyorum. $k=p^2$ durumuna getirilmiş farklı çözümlerden birisini daha ekleyelim.

Çözüm 2: $p\equiv 3\pmod{4}$ için $k=p^2$ için çözüm olmayacağını göstereceğiz. $$m^2+n^2=p^2(m^4+n)\implies p\mid m^2+n^2$$ olacaktır. $p\equiv 3\pmod{4}$ olduğundan $p\mid m,n$ olmalıdır. $m=xp$ ve $n=yp$ yazarsak, $$x^2+y^2=p^4x^4+py\implies p\mid x^2+y^2\implies p\mid x,y$$ olur. $x=ap$, $y=bp$ yazarsak, $$a^2+b^2=p^6a^4+b\implies a^2-b=(p^3a^2-b)(p^3a^2+b)$$ elde edilir. Eğer $a^2=b$ ise $$p^3a^2-b>a^2-b$$ olduğundan çelişki elde edilir. Dolayısıyla $a^2\neq b$ ve $$|a^2-b|= |p^3a^2-b|(p^3a^2+b)>|p^3a^2-b|(a^2+b)>|p^3a^2-b|\cdot |a^2-b|$$ $$\implies 1>|p^3a^2-b|\implies p^3a^2-b=0$$ elde edilir ancak eşitlikte yerine yazılırsa $a^2-b=0$ çelişkisi elde edilir. Dolayısıyla $k=p^2$ için çözüm yoktur.

Kaynak: Tübitak Lise 2. Aşama Resmi Çözümler 2023
2
Bir $ABC$ üçgeninin iç bölgesinde bir $P$ noktası alınıyor. $BPC$ üçgeninin çevrel çemberine $P$ noktasında içten teğet olan $\omega_A$ ve dıştan teğet olan $\Gamma_A$ çemberleri, $ABC$ üçgeninin çevrel çemberine de sırasıyla $A_1$ ve $A_2$ noktalarında içten teğettir. $B_1$, $B_2$ ve $C_1$, $C_2$ noktaları da benzer şekilde tanımlanıyor. $O$ noktası $ABC$ üçgeninin çevrel çember merkezi olmak üzere, $A_1A_2$, $B_1B_2$, $C_1C_2$ ve $OP$ doğrularının noktadaş olduğunu gösteriniz.
Çözüm:
$\Pi = (ABC)$, $\Pi_A = (BPC)$ ve $\Pi$ nin yarıçapı $R$ olsun.

Üç çemberin ikişerli ikişerli kuvvet eksenleri tek bir noktada kesişir.
Yani $\omega_A$ ile $\Gamma_A$ kuvvet ekseni, $\omega_A$ ile $\Pi$ nin kuvvet ekseni, $\Gamma_A$ ile $\Pi$ nin kuvvet ekseni tek bir noktada kesişir. Bu nokta $O_A$ olsun.
$O_AP = O_AA_1 = O_AA_2$. $(O_A, |O_AP|) = \pi_A$ olsun.
$\Pi_A$ nın $O_AP$ teğeti ile $\Pi$ nin $O_AA_2$ teğeti eşit olduğu için $O_A$ bu iki çemberin kuvvet ekseni üzerindedir (Yani $O_A \in BC$).
Bu durumda $$OO_A^2 - R^2 = O_AP^2 \tag{1}$$ olur.

Şimdi de $\Pi_B = (APC)$ için benzer işlemleri yapıp $O_B$ yi ve $\pi_B$ yi tanımlayalım. $$OO_B^2 - R^2 = O_BP^2 \tag {2}$$
$\pi_A$ ile $\pi_B$ nin kuvvet ekseni $P$ den geçen ve $O_AO_B$ ye dik doğrudur. $(1)-(2)$ den $$OO_A^2 - OO_B^2 = O_AP^2 - O_BP^2 \tag {3}$$ olduğu için $OP \perp O_AO_B$ dir. Bu durumda $\pi_A$ ile $\pi_B$ nin kuvvet ekseni $OP$ dir.


$OP$ ile $A_1A_2$ nin kesişimi $K$ olsun.
$K$ noktası hem $\Pi$ ile $\pi_A$ nın kuvvet ekseni üzerinde, hem de $\pi_A$ ile $\pi_B$ nin kuvvet ekseni üzerinde olduğu için $\Pi$ ile $\pi_B$ nin kuvvet ekseni üzerinde olacaktır. Bu durumda $K \in B_1B_2$ olacaktır.
Benzer şekilde $C_1C_2$ de bu $K$ noktasından geçecektir.

3
Rakamlarının biri $1$, biri $2$, $\dots$, biri $9$ olan $9$ basamaklı tüm sayılara dengeli sayı diyelim. Tüm dengeli sayıların yan yana ve küçükten büyüğe doğru yazılarak oluşturduğu rakam dizisi $S$ olsun. $S$ dizisindeki $k$ ardışık terimden oluşan herhangi iki alt dizinin birbirinden farklı olmasını sağlayan en küçük $k$ değerini bulunuz.
4
Başlangıçta tahta üzerinde her birinin $31$ koordinatı olan $31$ adet $$(1,0, 0, \dots, 0), \ (0,1,0, \dots, 0), \ \dots , \ (0,0,0, \dots, 1)$$ $31$-lileri yazılmıştır. Her işlemde, tahtada bulunan $(a_1, a_2, \dots, a_{31})$ ve $(b_1, b_2, \dots, b_{31})$ $31$-lileri seçiliyor ve $(a_1 + b_1, a_2 + b_2 ,\dots, a_{31} + b_{31} )$ $31$-lisi de tahtaya yazılıyor. En az kaç işlem sonucunda tahtada $$(0,1, 1, \dots, 1), (1,0,1, \dots, 1), \dots , (1,1,1, \dots, 0)$$ $31$-lilerinin tümü yer alabilir?
5
$23$ gerçel sayıdan oluşan bir kümenin, boş olmayan ve elemanlarının çarpımı rasyonel sayı olan alt kümelerinin sayısı tam olarak $2422$ olabilir mi?
Çözüm 1:
Bu tarz sorularda genelde soruyu çözebilmek için cevabı tahmin etmek gerekir. Eğer yanlış tahmin üzerine çözüm elde edilmeye çalışılırsa, süre yetişmeyecek ve büyük olasılıkla o sorudan puan alınamayacaktır. $2422$ sayısının özel bir anlamı olmamasından dolayı cevabın evet olacağını tahmin edebiliriz çünkü $2023$ veya $2023^{2022}$ gibi sayılar verilseydi, çözümün sayıdan bağımsız olabileceği sonucuna varabilirdik. Ancak $2422$ sayısı belli ki özel bir inşa yönteminin sonucunda çıktığı için sorulmuş. Böyle bir kümeyi varsayarak, nasıl inşa edebileceğimize bakalım.

Kümenin elemanlarını $i=0,1,\dots,22$ için $2^{\frac{2^i}{n}}$ olarak seçersek elemanları çarpımının rasyonel olması için kullanılan terimlerin üslerinin toplamının tamsayı olması gerekir. Yani $$n\mid 2^{a_1}+2^{a_2}+\cdots 2^{a_k}$$ şeklinde olmalıdır. $n$ sayısının herhangi bir katının $2$'nin farklı kuvvetlerinin toplamı olarak tek şekilde yazılabileceğini biliyoruz. Dolayısıyla $$n,2n,3n,\dots,2422n$$ sayılarını $1,2,2^2,\dots, 2^{22}$ sayılarını kullanarak elde edebilmeli ancak $2423$'ü elde edememeliyiz. $2^m$'ye kadar olan $2$'nin kuvvetleri kullanılarak sadece $2^m-1$'e kadar olan tüm sayıları elde edebiliriz. Dolayısıyla $$2422n\leq 2^{23}-1<2423n\implies \frac{2^{23}-1}{2423}<n\leq \frac{2^{23}-1}{2422}$$ olacak şekilde bir $n$ varsa, bu $n$ için yukarıdaki formatta seçtiğimiz küme istenilen şartı sağlayacaktır. Bu aralıkta $n=3463$ sayısı olduğundan, böyle bir küme vardır.

Kaynak: Tübitak Lise 2. Aşama Resmi Çözümler 2023

Not 1: Son kısımdaki $n$'nin varlığının gösterilmesi yeterlidir. Dolayısıyla böyle bir $n$'yi elle hesaplamak yerine, ki sayılar bence bunu yapmak için çok da büyük değil, sınırlarının arasındaki farkın $1$'den büyük olduğu gösterilebilir. Çünkü $b-a>1$ ise $(a,b)$ aralığında kesin bir tamsayı vardır. Resmi çözümde de bu şekilde çözüm tamamlanmıştır.

Not 2: AoPS gibi forumlarda istenileni sağlayan farklı formattaki bazı kümeler de bulunmuş. O kümelerin neden o şekilde seçilmesi gerektiğine dair açıklamalarla birlikte burada farklı çözüm olarak paylaşabiliriz.
Çözüm 2:
Metin Can Aydemir'in bahsettiği AoPS forumundaki çözümlerden biri sınavın birincisi Barış Koyuncu'ya ait. Barış Koyuncu, derincesi Youtube kanalında kendisini çözüme götüren yöntemi detaylıca anlatıyor.

Barış Koyuncu, ilgili kümelerden birini $\{e, 2e, 3e, \dots, 12e, e^{-7}, 2e^{-7}, e^{-8}, e^{-10}, 2e^{-10}, \ldots, 5e^{-10}, e^{-11}, e^{-12}, e^{-31}\}$ olarak örneklendiriyor.
O çözümünün biraz daha genelini (Barış Koyuncu'nun AoPS'taki çözümününden esinlenerek) Metin Can Aydemir ile birlikte şöyle yaptık:

Öncelikle kümede hiç rasyonel sayı olmaması gerektiğini gözlemleyelim. $a\in\mathbb{Q}$ sayısı bu kümenin içerisinde ise $a$'nın olmadığı, çarpımı rasyonel olan altkümelere, $a$ eklendiğinde yine çarpımı rasyonel olacaktır. Eğer $a\neq 0$ ise kalan $22$ reel sayıdan kaç tane altküme elde edebiliyorsak, $a$'yı ekleyerek bir o kadar alt küme daha elde edebilirdik. Bunların dışında $a$'nın tek başına olduğu kümeyi de düşünürsek, alt küme sayısı tek sayı olacaktır, $2422$ olamaz. Eğer $a=0$ ise $a$'yı içeren her altkümenin elemanları çarpımı rasyonel olacaktır. Bu da en az $2^{22}$ tane altküme demektir. Bu da istenileni sağlamaz.

Dolayısıyla hiçbir rasyonel sayı içermeyen bir küme oluşturmalıyız. Çarpımlarının rasyonel olmasından dolayı sayıları $\alpha$ transcental sayısı ve $a,k\in\mathbb{Z}$ için $a\cdot \alpha^k$ formatında seçmeyi düşünebiliriz. Burada $\alpha$'yı rastgele bir irrasyonel seçmemizin sebebi $\alpha^k$'nın irrasyonel kalmasını istememizdir. Örneğin $\alpha=\sqrt{2}$ seçersek $\alpha^2$ rasyonel olacaktır. $a$'nın da elemanları farklı yapmak dışında bir kullanımı yoktur çünkü çarpıma herhangi ekstra bir şey katmayacak ancak elemanları birbirinden farklı seçebilmemizi sağlayacaktır. $23$ irrasyonel için üslere $k_1,k_2,\dots,k_{23}$ diyelim. $k_i$'lerin farklı olması gerekmez ama $0$'dan farklı olmalıdır.

Bu elemanların çarpımının rasyonel sayı olması demek, üslerinin toplamının $0$ olması demektir. Dolayısıyla $(k_1,k_2,\dots,k_{23})$ tamsayı $23$-lüsünün tam olarak $2422$ tane alt dizisinin elemanları toplamının $0$ olmasını istiyoruz. Bunun için de $k_i$'lerden pozitif olanlar ile negatif olanları birbirlerini nötrleyecek şekilde seçmeliyiz. İki işaret için de sayıları rastgele seçersek, $2422$'yi hesaplamak karmaşıklaşacağından tüm pozitifleri $+1$ seçebiliriz. Böylelikle, $-K$'yı nötrlemek demek $K$ tane $+1$'den seçmek demek olacak.

$k =\lfloor (n+1)/2 \rfloor$ olmak üzere; $N$ tane $1$, $x_0$ tane $-k$, $x_1$ tane $-k-1$, $\ldots$, $x_{n-k}$ tane $-n$ sayısından oluşan sayı dizisini ele alalım.
Toplamları $0$ olacak şekilde bu dizinin alt dizisini seçmek istersek; sadece $1$ adet negatif sayı, bu negatif sayı neyse bir o kadar da $1$ sayısı seçmemiz gerekir.
$x_0 + x_1 + \dots + x_{n-k} \leq 23 - n$ olmak üzere; bu şekilde dağılımların sayısı için $\displaystyle \sum_{i=0}^{n-k}\binom{n}{k + i}\binom{x_i}{1} = 2422$ olmalı.

Örneğin, $n=11$ için $\binom{11}{6} = 462$, $\binom{11}{7} = 330$, $\binom{11}{8} = 165$, $\binom{11}{9} = 55$, $\binom{11}{10} = 11$, $\binom{11}{11} = 1$  eşitliklerini kullanarak $462 \cdot 5 + 55 \cdot 2 + 1 \cdot 2 = 2422$ elde ederiz.

Bu durumda $20$ elemanlı $\{e, 2e, \dots, 11e, e^{-6}, 2e^{-6}, \dots, 5e^{-6}, e^{-9}, 2e^{-9}, e^{-11}, 2e^{-11}\}$ kümesinin tam olarak $2422$ altkümesi için elemanlar çarpımında $e$ nin üssü $0$ a eşit olacaktır. (Geri kalan $3$ elemanı $e^{-12}, e^{-13}, e^{-14}$ şeklinde seçebiliriz.)

Barış Koyuncu'nun örneğini bizim çözümümüzdeki yaklaşımla verirsek:
$n=12$, $\binom{12}{7} \cdot 2 + \binom{12}{8} \cdot 1 + \binom{12}{10} \cdot 5 + \binom{12}{11} \cdot 1 + \binom{12}{12} \cdot 1$  $= 792\cdot 2 + 495 \cdot 1 + 66 \cdot 5 + 12 \cdot 1 + 1\cdot 1 = 2422 $, dolayısıyla aradığımız küme $\{e, 2e, \dots, 12e, e^{-7}, 2e^{-7}, e^{-8}, e^{-10}, 2e^{-10}, \dots, 5e^{-10}, e^{-11}, e^{-12}\}$ olacaktır. (Geri kalan $1$ elemanı $e^{-13}$ şeklinde seçebiliriz.)

Bilgisayar yardımıyla, bu yaklaşımdaki tüm çözümleri bulabiliriz.

$n=10$ için:

$\begin{array}{c|c|c|c|c|c}
\binom{10}{5} = 252 & \binom{10}{6} = 210 & \binom{10}{7} = 120 & \binom{10}{8} = 45 & \binom{10}{9} = 10 & \binom{10}{10} = 1 \\
\hline 6 & 2 & 4 & & 1 & \\
\hline 8 & & 3 & 1 & & 1
\end{array}$

$n=11$ için:

$\begin{array}{c|c|c|c|c|c}
\binom{11}{6} = 462 & \binom{11}{7} = 330 & \binom{11}{8} = 165 & \binom{11}{9} = 55 & \binom{11}{10} = 11 & \binom{11}{11} = 1 \\
\hline  &6  &2  &2  &  &2 \\
\hline  &7  &  &2  &  &2 \\
\hline  2&2  &5  &  &1  &2 \\
\hline  2&3  &3  &  &1  &2 \\
\hline  2& 4 &  &3  &1  &2 \\
\hline  2& 4 & 1 &  & 1 &2 \\
\hline  3& 3 &  &  & 4 & 2\\
\hline  4&  & 3 & 1 & 2 & 2\\
\hline  4&  1&  1&  1& 2 & 2\\
\hline  5&  &  &2  &  &2
\end{array}$

$n=12$ için:

$\begin{array}{c|c|c|c|c|c|c}
\binom{12}{6} = 924 & \binom{12}{7} = 792 & \binom{12}{8} = 495 & \binom{12}{9} = 220 & \binom{12}{10} = 66 & \binom{12}{11} = 12 & \binom{12}{12} = 1 \\
\hline  &  & 4& 1 & 3 & 2 & \\
\hline  &  & 4& 2 &  &  & 2 \\
\hline  & 1&  & 7 & 1& 2 & \\
\hline  & 1& 2 & 2 & 3 & & 2 \\
\hline  & 1& 3&  & 2 & 1 & 1 \\
\hline  & 2& 1&  & 5 & 1 & 1 \\
\hline 1 &  & 2 & 1 & 4 & 2 & \\
\hline 1 &  & 2 & 2& 1&  & 2 \\
\hline 1 &  & 3 &  &  & 1 & 1 \\
\hline 1 & 1&  & 2 & 4 &  & 2 \\
\hline 1& 1& 1&  & 3& 1& 1 \\
\hline 2&  &  & 1 & 5 & 2 &  \\
\hline 2&  &  & 2 & 2 & & 2 \\
\hline 2&  & 1&  & 1& 1& 1
\end{array}$

Üsler toplamının sıfır yapıldığı bu yaklaşım, literatürde subset sum olarak geçiyor.
Geeks For Geeks sitesinde yer alan kod örneklerini,
var arr = [1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, -6, -6, -6, -6, -6, -9, -9, -11, -11]
şeklinde çalıştırdığımızda, boş küme de sayıldığı için $2423$ elde ediyoruz. Bir nevi çözümde bulduğumuz değerlerin doğrulaması yapılmış oldu.
Çözüm 3:
AoPS forumundaki çözümlerden biri resmi çözümdeki yaklaşıma ait bir örnek barındırıyor.


$A = \left \{2^{\frac{2^{10}}{n}}, 2^{\frac{2^{9}}{n}}, \ldots, 2^{\frac{2^{0}}{n}} \right \}$, $B = \left \{2\cdot 2^{\frac{2^{10}}{n}}, 2\cdot 2^{\frac{2^9}{n}}, \ldots, 2\cdot 2^{\frac{2^{0}}{n}} \right \}$, $C = \left \{ 3\cdot 2^{\frac{2^k}{n}}  \right \}$ ve $S = A \cup B \cup C = \left \{ 2^{\frac{2^0}{n}}, 2^{\frac{2^1}{n}}, \ldots, 2^{\frac{2^{10}}{n}}, 2\cdot 2^{\frac{2^0}{n}}, 2\cdot 2^{\frac{2^1}{n}}, \ldots, 2\cdot 2^{\frac{2^{10}}{n}}, 3\cdot 2^{\frac{2^k}{n}} \right \} $ kümelerini ele alalım.

$S$ kümesinin herhangi bir altkümesini ele aldığımızda, $A$ kümesinin elemanlarından hangilerinin bu alt kümede var olup olmadığını büyükten küçüğe sıralı bir listede $1$ ve $0$ kullanarak ifade ettiğimizde $11$ basamaklı $$ (00000000000)_2, (00000000001)_2, \dots , (11111111111)_2 $$ sayılarından birini elde edeceğiz. Bu sayıya $a$ diyelim.

Benzer şekilde $b$ ve $c$ sayılarını tanımlayalım. $0\leq a \leq 2047$, $0\leq b \leq 2047$ ve $c = 0$ veya $c = 2^k$ olacaktır.
$S$ nin herhangi bir altkümesini aldığımızda elemanların çarpımının rasyonel olması için $2^{\frac an} \cdot 2^{\frac bn} \cdot 2^{\frac cn} = 2^{\frac {a+b+c}n}$ ifadesinin rasyonel olması gerekir.
$a+b+c = n$ denkleminin çözüm sayısı $2422$ olacak şekilde $n$ ve $k$ sayıları bulabilirsek soruyu çözmüş olacağız.
$a+b = m$ denkleminin çözüm sayısı; $(2047, m - 2047)$, $(2046, m - 2046)$, $\ldots$, $(m-2047, 2047)$ çiftlerinin sayısı $2047 - (m-2047) + 1 = 4095 - m$ dir.

$c=0$ iken $m=n$ ve dolayısıyla $4095 - n$ çözüm gelecektir.
$c=2^k$ iken $m = n - 2^k$ ve dolayısıyla $4095 - n + 2^k$ çözüm gelir.
Bu durumda toplamda $8190 - 2n + 2^k = 2422$ çözüm gelmesi gerekir. $k=1$ için $n = 2885$ olacaktır.

O halde $S = \left \{ 2^{\frac{2^0}{2885}}, 2^{\frac{2^1}{2885}}, \ldots, 2^{\frac{2^{10}}{2885}}, 2\cdot 2^{\frac{2^0}{2885}}, 2\cdot 2^{\frac{2^1}{2885}}, \ldots, 2\cdot 2^{\frac{2^{10}}{2885}}, 3\cdot 2^{\frac{2^1}{2885}} \right \} $ kümesi aradığımız kümelerden biridir.
6
Bir $ABC$ üçgeninin $BC$, $AC$, $AB$ kenarları üzerinde sırasıyla $D$, $E$, $F$ noktaları $DE \parallel AB$, $DF \parallel AC$ ve $\dfrac {|BD|}{|DC|} = \dfrac {|AB|^2}{|AC|^2}$ olacak şekilde alınıyor. $AEF$ üçgeninin çevrel çemberi, $AD$ doğrusu ile ikinci kez $R$ noktasında ve $ABC$ üçgeninin çevrel çemberine $A$ noktasından çizilen teğet ile ikinci kez $S$ noktasında kesişiyor. $EF$ doğrusu, $BC$ ve $SR$ doğruları ile sırasıyla $L$ ve $T$ noktalarında kesişiyor. $SR$ doğrusunun $[AB]$ doğru parçasını ortalaması için gerek ve yeter koşulun $BS$ doğrusunun $[TL]$ doğru parçasını ortalaması olduğunu gösteriniz.
Çözüm:
$SR$ ile $AB$ doğrusu $M$ de, $BS$ ile $TL$ doğrusu $N$ de kesişsin.

Benzerlikten $AF = AB \cdot \dfrac {DC}{BD + DC}$ ve $$AF \cdot AB = AB^2 \cdot \dfrac {DC}{BD + DC} \tag {1}$$
Benzerlikten $AE = AC \cdot \dfrac {BD}{BD + DC}$ ve $$AE \cdot AC = AC^2 \cdot \dfrac {BD}{BD + DC} \tag{2}$$
$(1)$ ile $(2)$ yi oranlarsak $$\dfrac {AF \cdot AB}{AE \cdot AC} = \dfrac {AB^2 \cdot DC}{AC^2 \cdot BD} = \dfrac {BD \cdot DC}{DC \cdot BD} = 1 \tag{3}$$ olacaktır. Bu durumda $BFEC$ kirişler dörtgenidir.  $\angle BAS = \angle ACB = \angle AFE$ olduğu için $EF \parallel AS$ dir. $SFEA$ kirişler dörtgeni olduğu için ikizkenar yamuktur. Bu durumda $\triangle FSE \cong \triangle EAF \sim \triangle BAC$ ve $\angle FST = \angle FAR = \angle BAD$ olduğu için $AD$, $BC$ yi hangi oranda bölüyorsa $ST$, $FE$ yi o oranda bölecektir. Yani $$\dfrac {FT}{FE} = \dfrac {BD}{BC} = \dfrac {BF}{BA} \tag {4}$$
Paralellikten doğan benzerlikleri uyguladığımızda $$\dfrac {LF}{LE + LF} = \dfrac {FD}{EC + FD} = \dfrac {FD}{EC + AE} = \dfrac {FD}{AD} = \dfrac {BF}{BA} \tag {5}$$
$$\dfrac {NF}{AS} = \dfrac {BF}{BA} \tag {6}$$
$$\dfrac {FT}{AS} = \dfrac {FM}{MA} \tag {7}$$ eşitliklerini elde edeceğiz.

$LN= x$, $TN=y$, $NF = z$, $TE=w$ olsun. $FT=y-z$, $FE = y - z + w$, $LF = x + z$, $LE = x + y + w$

Şimdi de önce $AM = BM \Longrightarrow LN = NT$ yi gösterelim. Sonra da $LN = NT \Longrightarrow AM = BM$ yi gösterelim.

$AM = BM$ ise $(7)$ nolu eşitliği düzenlersek $$\dfrac {FT}{AS} = \dfrac {FM}{MA} = \dfrac {\dfrac {BA}{2} - BF}{\dfrac {BA}{2}} = 1 - \dfrac {2 \cdot BF}{BA} = 1 - 2 \cdot \dfrac {NF}{AS} \Longrightarrow 2\cdot NF + FT = AS$$ elde ederiz. Bu durumda $AS = 2z + y-z = y + z$ olacaktır.

$(4)$, $(5)$, $(6)$ eşitliklerini yazarsak $$\dfrac {y-z}{y-z + w} = \dfrac {x+z}{2x + y + z + w} = \dfrac {z}{y+z}$$
$1.$ ve $3.$ oranları çapraz çarparsak $$y^2 - z^2 = yz  - z^2 + wz \Longrightarrow wz = y^2 - yz = y(y-z) \tag {8}$$
$2.$ ve $3.$ oranları çapraz çarparsak $$xy + xz + yz + z^2 = 2xz + yz + z^2 + wz \Longrightarrow wz = xy - xz = x(y-z) \tag{9}$$ elde ederiz.
$y=TN > FN = z$ olacağı için $( 8 )$ ve $(9)$ u birleştirdiğimizde $x=y$ yani $LN=TN$ elde ederiz. $\blacksquare$

Şimdi de $LN=NT$ kabul edelim.
$x=y$ olacaktır.
$(4)$, $(5)$, $(6)$ eşitlikleri $$\dfrac {y-z}{y-z + w} = \dfrac {y+z}{2y + y + z + w} = \dfrac {z}{AS}$$ şeklinde yazılabilir. Oran-Orantı özelliğinden $2.$ orandan $1.$ oranı çıkarırsak $\dfrac {2z}{2y + 2z} = \dfrac {z}{y+z}$ oranını elde ederiz. Bu da $AS = y + z$ olduğu anlamına gelir.

$(6)$ ve $(7)$ yi yeniden yazarsak $\dfrac {NF}{AS} = \dfrac {z}{y+z} = \dfrac {BF}{BA}$ ve $\dfrac {FT}{AS} = \dfrac {y - z}{y+z} = \dfrac {FM}{MA}$

$1.$ eşitliğin $2$ katı ile $2.$ eşitliği toplarsak $\dfrac {2z + y-z}{y+z} = 1 = \dfrac {2\cdot BF}{BA} + \dfrac {FM}{MA}$ olur.

Şimdi de $BF=p$, $FM=q$ ve $MA=r$ olsun. $BA=p+q+r$ olacaktır. Yerine yazarsak $$1 = \dfrac {2p}{p+q+r} + \dfrac {q}{r} = \dfrac {2pr + pq + q^2 + qr}{pr + qr + r^2}$$ elde ederiz. Biraz düzenlemeyle  $pq + pr + q^2 - r^2 = p(q+r) + (q-r)(q+r) = (p+q - r)(q+r) = 0 \Longrightarrow p+q = r $ olur. Bu da $BM = MA$ demektir. $\blacksquare$

Not: Her iki koşulda da $AS = AE = SF$ eşitliğinin sağlandığı gösterilebilir. Bu da biraz açı hesabıyla $\angle ABC = 2 \angle ACB$ yı gerektirecektir. Kenarortaysıların (Simedyan) özelliğinden ($AB^2:AC^2 = BD:DC$ oranından) $AD$ nin $ABC$ de bir kenarortaysı olduğu görülebilir. Yani bir çizim aracı ile $\angle B = 2\angle C$ olan üçgeni çizip, $BC$ ye ait kenarortayın $BC$ ye ait açıortaya göre simetriğini alarak $D$ noktasını işaretleyebilirsiniz. Daha sonra sorudaki yönergeleri izlediğinizde çizimi tamamlamış olursunuz.