Gönderen Konu: 2002 Ulusal Lise Matematik Olimpiyatı Kış Kampı Sınavı Soru 3  (Okunma sayısı 2711 defa)

Çevrimdışı Lokman Gökçe

  • Lokman Gökçe
  • Administrator
  • Geo-Maniac
  • *********
  • İleti: 3.796
  • Karma: +26/-0
  • İstanbul
Sonsuz büyüklükteki bir satranç tahtasından, bu tahtayı oluşturan karelerin kenarları boyunca bir çokgen kesilip dışarı alınıyor. Bu çokgenin bir kenarına bitişik bir kare siyahsa bu kenarın bu kareyle ortak kısmına $ \textit{siyah parça}$; sözü geçen kare beyazsa bu kareyle ortak kısmına $ \textit{beyaz parça}$ deniyor. Böylece çokgenin çevresi, siyah parçaların ve beyaz parçaların birleşimi olarak gösterilmiş oluyor. Siyah parçaların sayısı $S$, beyaz parçaların sayısı $B$; çokgen içinde kalan siyah karelerin sayısı $s$, beyaz karelerin sayısı $b$ ise
$$ S - B = 4(s-b) $$
olduğunu gösteriniz.
« Son Düzenleme: Ağustos 06, 2023, 04:36:05 ös Gönderen: Lokman Gökçe »
Uğraşınca çözebileceğim zorlukta olan soruları çözmeyi severim.

Çevrimdışı Lokman Gökçe

  • Lokman Gökçe
  • Administrator
  • Geo-Maniac
  • *********
  • İleti: 3.796
  • Karma: +26/-0
  • İstanbul
Ynt: 2002 Ulusal Lise Matematik Olimpiyatı Kış Kampı Sınavı Soru 3
« Yanıtla #1 : Ağustos 06, 2023, 04:34:27 ös »
Çözüm [Lokman Gökçe]: Önce en temel durum olan bir birim karenin seçilmiş olması durumuna bakalım. Bu karenin siyah olduğunu düşünebiliriz. $S=4$, $B=0$, $s=1$, $b=0$ olduğundan $S - B = 4(s-b)$ bağıntısının sağlandığını görürüz.


Şimdi birer birer (önceki karelerden biriyle ortak kenara sahip)  yeni komşu kareler seçerek çokgenimizi büyüttüğümüzü düşünelim. Yukarıdaki örnek çokgeni göz önüne alalım. Şekilde $S=21$, $B=17$, $s=13$, $b=12$ olup $S - B = 4(s-b)$ bağıntısı sağlanır.

Örneğin $A$ hücresi gibi, çokgenle yalnız bir ortak kenarı olan bir kareyi daha birleştirirsek $1$ beyaz kare artışı olmuş olur. Bu halde beyaz kenar sayısı $3$ artarken siyah kenar sayısı $1$ azalacaktır. Yeni durumdaki değerler $S_1, B_1, s_1, b_1$ olmak üzere $S_1 = S-1$, $B_1 = B + 3$, $s_1=s$, $b_1 = b + 1$ olup $S_1 - B_1 = 4(s_1 - b_1)$ bağıntısı sağlanır. Benzer durumun, $C$ hücresine bir siyah kare eklendiğinde de geçerli olduğu görülebilir.

Şimdi $B$ hücresi gibi, çokgenle iki ortak (ve aynı renge sahip) bir kareyi birleştirirsek $1$ beyaz kare artışı olmuş olur. Bu halde beyaz kenar sayısı $2$ artarken siyah kenar sayısı $2$ azalacaktır. Yeni durumdaki değerler $S_1, B_1, s_1, b_1$ olmak üzere $S_1 = S-2$, $B_1 = B + 2$, $s_1=s$, $b_1 = b + 1$ olup $S_1 - B_1 = 4(s_1 - b_1)$ bağıntısı sağlanır.

Şimdi $D$ hücresi gibi, çokgenle üç ortak (ve aynı renge sahip) bir kareyi birleştirirsek $1$ beyaz kare artışı olmuş olur. Bu halde beyaz kenar sayısı $1$ artarken siyah kenar sayısı $3$ azalacaktır. Yeni durumdaki değerler $S_1, B_1, s_1, b_1$ olmak üzere $S_1 = S-3$, $B_1 = B + 1$, $s_1=s$, $b_1 = b + 1$ olup $S_1 - B_1 = 4(s_1 - b_1)$ bağıntısı sağlanır.

Böylece, tüm yeni kare ekleme durumlarında $S - B = 4(s-b)$ bağıntısının geçerli olduğunu anlarız.

Öte yandan, problemde sorulmamış olsa da bazı uç durumları irdeleyebiliriz. $E$ hücresine kare ekleyip $D$ nin boş bırakılması veya $F$ hücresine kare ekleyip $D, E$ nin boş bırakılması gibi "delinmiş çokgen" oluşması durumlarında da $S - B = 4(s-b)$ bağıntısı geçerlidir. Yine, çokgenle ortak kenar içermeyen $G$ hücresine kare eklenmesi durumunda da $S - B = 4(s-b)$ bağıntısının sağlanacağı kolayca görülebilir.
Uğraşınca çözebileceğim zorlukta olan soruları çözmeyi severim.

Çevrimdışı matematikolimpiyati

  • Geo-Maniac
  • ********
  • İleti: 1.642
  • Karma: +8/-0
Ynt: 2002 Ulusal Lise Matematik Olimpiyatı Kış Kampı Sınavı Soru 3
« Yanıtla #2 : Eylül 02, 2023, 01:13:38 öö »
Çözüm 2: Hem beyaz hem de siyah kareye ait olan kenara "ortak" kenar diyelim. Ortak olmayan kenarlar da çokgenin çevresini oluşturur. Siyah karelerde toplam $4s$ tane kenar vardır ve bunların $S$ tanesi çevrede bulunduğu için $4s-S$ tane ortak kenar mevcuttur. Benzer şekilde beyaz karelerde bulunan toplam $4b$ tane kenarın $B$ tanesi çevrede olduğundan $4b-B$ tane ortak kenar bulunur. Ortak kenar sayılarının eşitliğinden
$$4s-S=4b-B \implies S-B = 4s-4b = 4(s-b)$$
elde ederiz.

Şekilde bazı ortak kenarlar kırmızıya ve bazı çevre kenarları maviye boyanmıştır.

« Son Düzenleme: Eylül 02, 2023, 01:16:55 öö Gönderen: matematikolimpiyati »

 


Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 
SimplePortal 2.3.3 © 2008-2010, SimplePortal