Gönderen Konu: Uluslararası Matematik Olimpiyatı 1981 Soru 3  (Okunma sayısı 4391 defa)

Çevrimdışı ERhan ERdoğan

  • G.O Genel Moderator
  • Geo-Maniac
  • ********
  • İleti: 1.424
  • Karma: +12/-0
Uluslararası Matematik Olimpiyatı 1981 Soru 3
« : Haziran 05, 2014, 11:15:47 ös »
$m,n \in \{1,2\dots, 1981\}$ ve $(n^2-mn-m^2)^2 = 1$ koşullarını sağlayan $m$ ve $n$ tam sayıları için $m^2+n^2$ ifadesinin alabileceği en büyük değeri belirleyiniz.

Çevrimdışı AtakanCİCEK

  • G.O Efsane Üye
  • *******
  • İleti: 364
  • Karma: +10/-0
  • Manisa
Ynt: Uluslararası Matematik Olimpiyatı 1981 Soru 3
« Yanıtla #1 : Ağustos 06, 2025, 06:10:22 ös »
Geo hocamın alttaki gönderide yazdıklarına göre çözümün en son kısmını düzenledim.
(AOPS de verilen çözümü biraz daha detaylı inceleyerek yazdım çünkü markoff benzeri bazı denklemlerde ilk çözüm $(1,1,1)$ olmayabiliyordu.). Bize verilen denklemi inceleyelim. Öncelikle bize verilen denklem ($m,n>0$ not alalım.)

$m^2-mn-n^2=±1$  $(m,n)=1$  olması gerektiği denklemden açıktır.

Öncelikle denklemleri sağlayan kritik indirgeme fikirlerini görelim.

$(m,n)$ çözüm ise $(n-m,m)$  de çözümdür. İspatlayalım. $(n-m)^2-(n-m).m-m^2=-(m^2-mn-n^2)=∓ 1$ olur


$m=n$ ise denklemi öncelikle çözelim. $m^2-m^2-m^2=±1$ yani $m=1$ gelir.  $(1,1)$ çözümdür.  Şimdi ise $m_0$ ve $n_0$ gibi bir çözümden başlayarak yukarıdaki vieta jumping fikriyle inmeye çalışalım. her adımda $m_0$ , $n_0$ terimlerini de $m_i<n_i$ şeklinde yeniden sıralayalım (eşitlik sadece $(1,1)$ olduğundan sadece son adımken oluşabilir.). En son indiğimiz sayı da $2\leq m'\leq n'$ olsun. O halde $(n'-m',m')$ işlemi uygulandığında yine çözüm olur. Çünkü $n'-m'>0$ olmaya devam ediyor ve eşitlik durumu da sadece $(1,1)$ için sağlanıyordu. O halde $m'=1$ olarak sonlanmak zorundadır. Bu da bize vieta jumping benzeri indirgememizin daima $(1,n)$  ile sonlanması gerektiğini söyler. Denklemi $m=1$ için çözelim:

$1-n-n^2=1$ veya $1-n-n^2=-1$ Buradan $n=1$ veya $n=2$ elde ederiz. Bu da bize descent'in sonlandığı adımların $(1,1)$ ve $(1,2)$ olduğunu ve buradan $(2,3) -> (3,5) -> (5,8) ....$ veya $(1,1),(2,1)-> (3,2) -> (5,3) -> (8,5) ... $  şeklinde gittiğini söyler. Dolayısıyla denklemin bir çözümü $(F_k,F_{k+1})$ diğer çözümü de $(F_{k+1},F_{k})$ olur. Ve bu descent yöntemimiz başka bir değere indirgenemediği için bu denklemin tek çözüm kümesinin fibonacci'den oluştuğunu görüyoruz.

Yani $m^3+n^3$ toplamının max değerini hesaplamak için bize verilen aralıkta bulunan en büyük $2$ fibonacci sayısını seçmeliyiz.  Fibonacci sayılarını türetelim. ($F_1$ den başlayarak yazdım.)

$1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89,144,233,377,610,987,1597$  Eğer soru $m^2+n^2$ olduğundan cevap $987^2+1597^2=3524578$ istenen oluyor. ve $987=F_{16}$  olduğu için $F_{16}^2+F_{17}^2=F_{33}$ olacağından dolayı $F_{33}$ e kadar yazmak daha kolay hesaplama sağlayabilir.

Not: Bu denklemin çözüm kümesinin Fibonacci olmasının bir sonucu olarak $2$ denklemimizin diskriminantlarını alırsak $5m^2-4$ ve $5m^2+4$ ün tam kare olması gerektiğini görürüz. Bu diskriminant elde edilirkenki cebirsel geçişler çift yönlü olduğu için ''$5m^2-4$ ve $5m^2+4$ tam karedir ancak ve ancak $m$ fibonacci sayısıdır.''  lemmasını ispatlamış oluruz. Bu lemma'yı ispatlamak için $x^2+y^2=5z^2$ formunda pisagor parametrizasyonu ile $x^2+5y^2=z^2$ formundaki pisagor parametrizasyonları ile eşleme de kullanılabilir. çünkü bu eşlemeler bizi $|m^2-mn-n^2|=1$ denklemine götürecektir.
« Son Düzenleme: Ağustos 09, 2025, 10:29:02 öö Gönderen: AtakanCİCEK »
Mekanın cennet olsun, canım ağabeyim.

Çevrimdışı geo

  • Administrator
  • Geo-Maniac
  • *********
  • İleti: 2.794
  • Karma: +10/-0
Ynt: Uluslararası Matematik Olimpiyatı 1981 Soru 3
« Yanıtla #2 : Ağustos 08, 2025, 09:31:03 öö »
IMO Compendium kitabında,
https://prase.cz/kalva/imo/imo81.html sitesinde
Murray Klamkin'in International Mathematical Olympiads 1978-1985 and Forty Supplementary Problems kitabında
$m^2+n^2$ sorulmuş.
Official IMO sitesindeki https://www.imo-official.org/problems.aspx pdf te ise $m^3+n^3$ yazıyor.

Şimdi akıllara official siteyi kaynak olarak almamız gerektiği gelebilir. Ama durum biraz daha karışık.

Kalva sitesi, olası teliflerden dolayı; soru metinlerini biraz değiştiriyor. Bazı sorularda, official site nin kalva daki değiştirilmiş soruyu aldığını tespit etmiştik: https://artofproblemsolving.com/community/q1h533194p3051641

Imo compendium kitabı biraz shortlist odaklı gidebiliyor. Shortlist soruları da, orijinal sınav sorularından farklı olabiliyor.

Murray Klamkin'in kitabının Amerikan Matematik Derneği tarafından basılmış olması, 1981 deki yarışmanın da ABD de düzenlenmiş olduğu bilgisi ile en doğru kaynağın Klamkin'in kitabı olduğu kanaatindeyim.

Büyük ihtimalle official sitedeki dokümanı üretirlerken yazım hatası yapmışlar.

Ekte: https://www.imo-register.org.uk/papers/1981-English-day1.jpeg
Sitesinden aldığım orijinal sınav kağıdı var.
« Son Düzenleme: Ağustos 09, 2025, 10:00:27 öö Gönderen: geo »

 


Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 
SimplePortal 2.3.3 © 2008-2010, SimplePortal